SERBEST REHBER GERÇEĞİNE SON NOKTA !

Türkiye'de ilgili Bakanlıktan yetki alan 10 bin rehber var. 3.500 turist rehberi serbest meslek statüsünde. İstanbul, İzmir ve Antalya'da olmak üzere bu statüde yer alan üç adet Rehberler Odası mevcut.

11 Nisan 2007 Çarşamba - Nilgün Atar - Turizmhaberleri.com / Beklentileri hayli yüksek turizm sezonu başlangıcında olduğumuz şu günlerde; turizm hakkında her konu dile getiriliyor ancak ne yazık ki 'Meslek Yasası' bile olmayan rehberlerin sorunları cephesinde değişen bir şey yok.
Bu sorgulamayı gerçekçi bir şekilde yapmanın tam zamanıdır artık :

YETKİ VEREN BAKANLIĞIN ÇELİŞKİ YARATAN YAZISI !
Kültür ve Turizm Bakanlığı, rehberlerin sorunlarının çözümü için meslek yasasının çıkarılması konusunda henüz ciddi bir çalışma başlatmadığı gibi, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'na yazdığı 20.2.2006 tarih ve 22698 sayılı yazı ile durumu daha da karmaşık hale getirmiştir.

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'na yazdığı Bakan Atilla Koç imzalı yazıda; profesyonel turist rehberlerinin mesleklerini icra ederlerken ilgili yönetmeliğin 4. maddesine göre, seyahat acentasına bağlı çalışmaları zorunlu olduğundan ve sermaye getirmemeleri nedeniyle esnaf sayılamayacağını belirtilmektedir.

Rehberlerin esnaf ve sanatkar olarak tanımlanmasının, yetki ve uygulama karmaşasına neden olduğu gerekçesiyle, 'turist rehberlerinin kendi nam ve hesabına çalışanlar ile seyahat acentasına bağlı olarak çalışanlar şeklinde ayrıma tabi tutulmaları, esnaf siciline ve esnaf odalarına üye olmaya mecbur bırakılmaları mümkün değildir' denilmektedir.

Dolayısıyla da profesyonel turist rehberlerinin, esnaf ve sanatkar olarak tanımlanmasına dair 11 nolu kurul kararından, 'turist rehberleri' ibaresinin çıkarılmasını istemektedir.

SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI'NDAN SON NOKTA !
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı söz konusu yazıya, 'rehberler 5362 kanunun ilgili maddeleri doğrultusunda serbest meslek statüsünde ise esnaf sicile kaydını yaptırmak zorundadır' diyerek, böyle bir durumun mümkün olamayacağına dair cevap verdi ve uygulamadaki kesinliğe son noktayı koydu.

İKİ BAKANLIK ARASINDA KALAN REHBERLER !
İki bakanlık arasında kalan rehberler; oda veya dernekler konusunda ikiye bölünmeleri bir yana, TUREB isim hakkının bazı kesimlerce sahiplenilmek istenmesi sonucunda, karşılıklı hukuk mücadelesinin başlatılmasına kadar giden yıpratıcı bir süreç söz konusu. Tüm bu olumsuzluklar rehberlik meslek yasasının olmayışının yarattığı boşluklardan kaynaklanıyor.

Profesyonel turist rehberlerinin her türlü iş ve işlemleri, yükümlülükleri ve denetimlerin yetkisi 4848 sayılı kanunla Kültür ve Turizm Bakanlığına verilmiştir.Rehberlerin çalışma usul ve esaslarını belirlemek, rehberlik kursları açmak, rehber adaylarının seçme sınavlarını yapmak, rehberlerin bilgi güncellemesine yönelik eğitim programları gerçekleştirmek, rehberlikte uzmanlaşmayı sağlamak, denetimler yapmak, belgesiz rehberliği önlemek, rehberlik hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesine yönelik gerekli tedbirleri almak ilgili bakanlığın görev ve yetkilerindendir.

İRO- ARO- İZRO VE 3.500 SERBEST REHBER GERÇEĞİ !
Ancak Esnaf ve Sanatkarlar ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunun; 11.6.2002- 24782 tarih ve sayılı, Resmi Gazetede yayınlanan 11 nolu kararı ile turist rehberlerinin esnaf ve sanatkar sayılması uygulamaya farklı bir boyut kazandırıyor.

Türkiye'de ilgili Bakanlıktan yetki alan 10 bin rehber var. 3.500 turist rehberi serbest meslek statüsünde. İstanbul, İzmir ve Antalya'da olmak üzere bu statüde yer alan üç adet Rehberler Odası mevcut.
İRO- ARO- İZRO; bu Odaların varoluş gerçeği yok sayılamaz.

'TURİST REHBERİ' İBARESİ KARARDAN ÇIKARILIRSA…
Kültür ve Turizm Bakanlığı, rehberlerin esnaf ve sanatkar olarak tanımlanmasının, yetki ve uygulamada karmaşaya neden oldukları gerekçesiyle, ilgili kurul kararından 'turist rehberi' ibaresinin çıkarılmasını istiyor ama bununla sorunlar hemen çözülecek mi?.Şu an işleyen sistem içerisinde böyle bir uygulama mümkün olmadığı gibi mantıklı bir açıklaması da yok.

Hadi çıkarıldı diyelim; odaya kayıtlı serbest meslek statüsündeki 3.500 rehberin durumu ve pozisyonu ne olacak? Görevlerini nasıl yapacaklar, nasıl para kazanacaklar?. Çalışma şartlarını seçme konusunda tercih hakkı kalmayan rehberler ya işi bırakacaklar ya da işsiz gezecekler. Ya da acentaların kapısında nöbet tutacaklar. Ülkemizdeki işsiz rehber sayısını da hesaba katarsak, bu durumun karardan 'ibare çıkarılmakla' çözülemeyeceği çok açıktır.

SERBEST ÇALIŞAN REHBER ODAYA ÜYE OLMAK ZORUNDA !
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yazısı ile ilgili olarak, İzmir Rehberler Odası Yönetim Kurulu Başkanı Yalçın Ulukaya'yı aradım. İki Bakanlığın yazışmasından doğan karışıklık hakkında, İZRO YK Başkanı Ulukaya çok kısa ve net olarak şunları söyledi :

'Ortada bir karışıklık yok şu anda. Uygulamada karışıklık var diyenler, ya durumu yeterince bilmiyor, ya da kayıt altına alınmak istemiyordur. Durum çok açık aslında.

Bildiğiniz gibi memur rehberlere çalışma hakkı kaldırıldı. Tüccar olan rehber Ticaret Odasına üye olur, eğer şirketi Ticaret Odasına üye ise şirket ortağı rehber de rehber Esnaf Odasına üye olmak zorundadır.
İşçi olan rehber zaten kadroludur ve SSK kapsamındadır.

Geriye kalan serbest çalışan rehberler de devlet tarafından esnaf sayıldığından, Esnaf Siciline ve Odasına kaydolmak zorundadır.
Defter tutmayan ve stopajla vergi ödeyen rehberler Esnaf Odasına üye olmak zorundadır. Durum bundan ibarettir.'

SEKTÖRÜN MESLEK YASASINA İHTİYACI VAR !
TUREB Başkanı ve ARO YK Başkanı Osman Özbuldu, daha önce yaptığımız bir söyleşide söz konusu uygulama ile ilgili şu açıklamaları yapmıştı :

' 4848 sayılı kanun maddelerine göre rehberlerin yetkilendirilmesi Kültür ve Turizm Bakanlığı'na aittir. Ama rehber para kazanmaya karar verdiği andan itibaren; ya acentaya gider işçi olur ya da serbest meslek erbabı statüsüne girer. Bu durumda Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın 5362 sayılı kanunu söz konusu.

Vize alan rehberin kayıt dışı çalışması suçtur, vize almadan yetkisiz çalışması ayrı suçtur. Bizi ilgilendiren konu şu; Kültür ve Turizm Bakanlığı kişiye çalışması için ruhsat verir ama ruhsat alındıktan sonra kişinin nasıl çalışacağına karar vermesi gerekir. İşçi olacaksa çalışacağı acenta onun yasallığını sağlayacak. Ama bir çok acenta ile serbest çalışacaksa, bu rehberi serbest meslek erbabı statüsüne koyar ve 5362 sayılı kanun devreye girer.

Her iki durumda ayrı kanunlar söz konusu. Çelişki buradan doğuyor. Maalesef Kültür ve Turizm Bakanlığı sektörün ihtiyaç duyduğu yasaları çıkararak sektör çalışanlarını koruyacak düzenlemeleri getirmediği için sıkıntı yaşanıyor. Diğer yandan Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından haklarımızı koruyacak yasal bir zemin yaratılmış. Bu anlamda Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkiler açısından yasal bir yanlış içerisine giriyor.

Rehberlerin sorunlarının nasıl aşılacağına dair sorularımız yanıtsız kalıyor. 10 bin rehber var, her sene mevcut okullardan mezun olanlar var, 2 yıl ve 4 yıl eğitim çelişkisi ortada, mezunlar sahipsiz ve bizler hala dernek mi, oda mı tartışması içerisinde bırakılıyoruz.'

REHBERLERİN MESLEKİ SAYGINLIKLARI YIPRATILMASIN !
Profesyonel turist rehberleri yaratılan çelişkili ortamlarda görevlerini yapmaya çalışıyorlar. İki Bakanlık arasında, ayrı kanunlar içerisinde, iki arada bir derede mesleklerine sahip çıkmanın mücadelesini veriyorlar.

Rehber taban ücretleri, ilgili Bakanlık tarafından TÜRSAB ve TUREB'ten teklif alınarak belirleniyor fakat uygulamalar ciddi şekilde denetleniyor mu sorusunun cevabı herkes tarafından biliniyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın bu duruma daha fazla seyirci kalmaması, rehberlerin sektör temsilcileri ile görüşmeler yaparak, meslek yasasının hazırlanması konusunda alt yapı çalışmalarına bir an önce başlaması gerekmektedir.

Turist rehberleri turizmin baş tacıdır ve belirsizliklerle mesleki saygınlıkları yıpratılmamalıdır. Kültür ve Turizm Bakanlığı; rehberlik yapması için yetki vermesini, denetlemesini, eğitmesini bildiği gibi, mesleklerini yasal zeminlerde devam ettirebilmeleri için gereğini yapmasını da bilmelidir.

Kaynak: turizmhaberleri.com