Geçen sene aldığım bir turda katılımcıların hepsi Ortodoks Rumen rahipti. Son günde yapılan bir değişiklikle Kapalıçarşı’da alışveriş ve serbest zaman yerine İstanbul’da Yalı Köşkü ve Aya Paraskeva Kilisesi sorulmaktaydı. Niye yalan söyleyeyim: ilk defa bu azize ve kilisesini duymuştum. Hem azize hem de kilise ile ilgili bilgi edinmem gerekiyordu. İşe Balat ve Fener’deki kiliseleri sonra da Kasımpaşa ve Hasköy’ü gözden geçirmekle başladım ilkin. Bu arada da erişebildiğim tüm kaynaklarda söz konusu azizenin adını soruşturdum. Ulaştığım bilgi ve ziyaretim esnasında edindiğim izlenimleri şimdi siz okurlarımla paylaşmak istiyorum.
Eski adı Perea-Prikidion olarak bilinen bugünkü İstanbul-Hasköy’de bulunan bir 1.yy Bizans Bazilikası üzerine 1692’de Romanya Voyvodası Konstantin Bronkovenau (1654–1714) tarafından Azize Paraskeva Kilisesi olarak yeniden inşa edildi. Metruk Voyvoda Bronkoveanu 1714 yılında oğullarıyla birlikte suçlu bulunup idam edilince, Romanya Ortodoks cemaatine ait bu kilise Patrik I.Konstantin (1830–1834) zamanında Rum Ortodoks Kilisesi’nin denetimi altına girdi. Halen Haliç üzerinde bugün kullanılmayan Demir Köprü’nün hemen kuzeyinde Kalaycı Bahçe Sokak No: 2 adresindedir.
Kasımpaşa istikametinden giderken Rahmi Koç Sanayi Müzesi’ne gelmeden önce Hasköy Parkı durağından sağa dönerek (Akbank’ın köşesinden) yaklaşık 35–40 m yürümek gereklidir. Sokağa girer girmez zaten kilisenin bahçe duvarı karşınıza çıkacaktır. Kilisesin kullanılmayan çan kulesi sokaktan görülmektedir. Kırmızı boyalı demir kapının üstünde krem renginde kubbe motifi bulunmaktadır.
Kapıdan girer girmez sola doğru yürünüldüğünde kilise yapısına gelinir. Sağda kalan ev ve karşıda merdivenlerden yukarı çıkıldığında erişilen bina kilisenin papaz konutu ve misafirhanesidir. Ayrıca merdivenlerin soluna doğru ilerlendiğinde bahçenin arka kısmında kalan bölümde terzilerin de koruyucusu kabul edilen Azize Argiri’nın mermerden mezarı bulunmaktadır. Kod farkıyla zemin altında kalan apsis tarafındaki kapının üstünde yapım kitabesi mevcuttur: “Bu kilise Eflak Voyvodası Brankovanos’un parasıyla Konstantinos’un sanı sayesinde tanrı korkusuyla inşa edildi. Çilekeş Martir (Şehit) Azize Paraskeve adına 1692”.
Kilise binasına girişte kapının üstünde Azize Paraskeva’nın siyah bir resmi bulunmaktadır. Kilisenin içinde birçok ikon bulunmakta olup bunlardan ne göze çarpanı Azize Argiri’ye ait olanıdır. Göz iyileştirici özelliğe sahip olduğuna inanılan bir ikonun yanı sıra kilisenin koruyucusu ikonası da yer alır. Bu ikona tarihçi Gerlaç tarafından 26 Temmuz 1577’de bahsedilmiştir. Azize Meryem ve Bebek İsa ikonu ayrıca dikkat çekicidir. Bu ikonda aynı tarihçi tarafından söz konusu yılda tanımlanmıştır. Azize Argiri 1688–1725 yılları arasında yaşamıştır. Bugünkü Hasköy’de inançlarından dolayı uzun zaman hapis tutulduktan sonra şehit edilmiş 30 Nisan 1725’te kilisenin bahçesinde yer alan bugünkü mezarına defnedilmiştir.
Bunun yanında kilisede bulunan bir diğer önemli ikon ise Voyvoda Konstantin Brankovenau ile babalarıyla aynı kaderi paylaşan oğlanlar Konstantin, Radu, Stefan, Matei ve de Voyvodanın yardımcısı Ianaçe Vacaresku’yu tasvir eden resimdir. Bundan ayrı Moldovya Kralı Aziz Stefan da azizler arasında sayılır. 23 Mayıs 2004’te Rum Patriği Bartelomeo’nun başkanlık ettiği resmi bir törenle söz konusu ikon Mircea Luçesku tarafından kiliseye bağışlanmıştır.
Kilisenin arka sıralarının hemen solunda Voyvoda Konstantin ve oğullarının 15 Ağustos 1714 yılında İstanbul’da Yalı Köşkü Meydanı’nda kafalarının kesilişini gösteren bir resim yer alır. Güzel bir bahçe düzenlemesi ve sıcak bir misafirperverlik kilisede gözünüze çarpacak ayrıntılardan. Kilise şuan Fener Rum Patrikliği’nin denetimi altında ama Rumen bir papaz görev yapıyor. Cemaat sayısı çok olmasa da hemen her Pazar ayin düzenleniyor ve ziyaretçileriyle beraber salon bazen kalabalık oluyor. Şuan ki Papaz Vlad Sergiu bilebildiği kadar İngilizcesiyle gelenlere yardımcı olmaya çalışıyor.
Umarım bu kısa ve özet bilgi başta meslektaşlarım olmak üzere başka araştırmacılara da faydalı olur; basamak oluşturur. Ne de olsa bilgi ancak paylaşıldığında bilgidir. Yoksa bilinmez kalır.
Asil S. TUNÇER
Profesyonel Turist Rehberi 20 Ocak 2010 Çarşamba Mesaj Gönder
Once Asil beye tsekkurler. yeni ogrendim bu bilgiyi. bodrumdaki kiliseyi acarlarsa millet veryansın eder o da ayrı bir mesele. "kultur merkezi neyinize yetmiyor birader" diyenleri duyar gibiyim
SON YAYINLANAN YAZINIZA EN İÇTEN TEŞEKKÜRLER. ACABA BODRUM'DAKİ BİZİM BİR DERDİMİZE ELİNİZ DEĞEBİLİR Mİ ? BODRUM'UN ORTA YERİNDE BİR BERBAT KAZULET YAPI VAR: BODRUM HALK EĞİTİM MERKEZİ DENİYOR.. 1923 GİBİLERDE KAPISINA KİLİT VURULMUŞ "AYA NİKOLA KİLİSESİ" ... SONRA 1963 GİBİLERDE YIKMAK İSTEMİŞLER KISMEN ve ÇARPUK ÇURPUK YALAN YANLIŞ BİR YAPI ÇIKMIŞ ORTAYA HALK EĞİTİM MERKEZİ DEMİŞLER.. BUGÜNLERDE BU AYIBI ORTADAN KALDIRMAK ve RESTORASYON MU OLUP OLACAĞI KADAR ESKİ HALİNE DÖNDÜRMEK İSTENİYOR. BODRUM'UN "AYA NİKOLA KİLİSESİ" HAKKINDA BURADA BİLGİ BELGE SIFIR OĞLU SIFIR. İMDAT !
TÜROFED İkinci Başkanı ve ATİD Başkanı Sayın Seçim AYDIN Hürriyet Ankara'daki Turistin Not Defteri Köşesinde, bir türlü uygulanamayan 2023 stratejisine de atıfta bulunarak, çok önemli bir pazarlama çözümünü kamuoyunun bilgisine aktardı.
Sevgili Nilgün ATAR ın sitedeki 02.09.2010 tarihli “Sayın Dr. Ahmet YARAŞ; insanlığın ortak mirası 1800 yıllık sağlık merkezinin sulara gömülmemesi için herkesi tepki vermeye çağırıyor. '' adlı yazısını okuyunca kendimi tutamadım.
Yepyeni bir ay, üstelik bu şehre dair en sevdiğim ay başlıyor... Hatta en sevdiğim mevsim...
“TOPRAK VE DENİZİN CÖMERT DAVRANDIĞI ÜLKE…”(1)
Allianoi Kazısı Bilimsel Heyet Başkanı Dr. Ahmet YARAŞ; insanlığın ortak mirası 1800 yıllık sağlık merkezinin sulara gömülmemesi için herkesi tepki vermeye çağırıyor
Birçok sağlık turizm işi dünyadaki resesyondan etkileniyor.
KAÇAK REHBERLER-DÜŞÜK REHBER ÜCRETLERİ-REHBER ODALARI...