ROMANYA'YA GİDER İKEN –II–

Yakın Geçmişte Romanya ile İlişkilerimiz

Romanya turlarımızda komşumuz Romanya yı daha yakından tanımakta, çok uzak değil son 40-50 yıldır geçirdiği süreci göz önünde bulundurmakta ve karşılıklı ilişkileri değerlendirmekte fayda var.

Balkanların bu önemli ülkesiyle genelde yüksek düzeyde karşılıklı ziyaretler sürdürülmüş, yıllar içinde gerek muhalefet ve gerekse hükümet düzeyinde temaslarda bulunulmuştur. Romanya iç ve dış politikasıyla geçtiğimiz yarım yüzyılda uluslararası alanda kendisinden sık sık bahsedilen bir ülke olmuştur. Özellikle, Avrupa ve dünya güvenliği açısından askeri anlaşma ve birleşmelerin, bu arada en önemlileri olan NATO ve Varşova Paktı nın her ikisinin birden kaldırılmasını önermiş ve çoğu platformlarda, Avrupa Güvenliği ve İşbirliği Konferansı gibi mesela önemli organlarda bu öneriyi tekrarlaya gelmiştir.

Bu arada belirtmeliyim ki, İkinci Dünya Savaşı, Romen ekonomisinde büyük gedikler açtığı halde, Romenler toparlanıp bunu kapattıktan sonra, çok önemli sayılabilecek sıçramalar yapmışlardır. Önceleri, Türkiye gibi bir tarım ülkesi olan Romanya da, beşer yıllık kalkınma planlarında öncelik sanayiye önem verilerek örneğin 1970 te milli gelirin yüzde 70 ini endüstriden sağlamayı başarmışlardır. Daha sonra bu oran yükselmiş, diğer sosyalist ülkelere nazaran milli gelirlerinde farklı hesaplamalar yapılmış olsa dahi bu oran, ekonomide endüstrinin ağırlığını göstermeye yeter de artar bile.

Sürekli olarak yatırımların %50 den fazlası sanayiye yapılmış olduğu gibi, burada da ağır sanayinin payı büyük bir yer tutmuştur. Örneğin 1970 te toplam yatırımlar içinde ağır sanayinin payı %45 dir. Buraya enerji, demir-çelik, makine ve kimya sanayileri gibi, endüstrileşmenin bazını oluşturan kollar girmektedir. 1951-1968 dönemi dikkate alındığında, endüstri kesimi yıllık %13 lük bir büyüme göstermiştir ki, bu çok önemli bir orandır. Yıllık ortalama %20 nin üstünde gelişen sanayi alt kolları olmuştur.

Mesela; kok üretimi ve kimya sanayi buna örnektir. Öyle ki; 1975 yılında yapılan beş yıllık planda, sanayide büyüme %11-12 olarak öngörülmüş, dört yıllık gerçekleşme ise %14 olmuştur. 1986-1980 yıllarını kapsayan yeni beş yıllık kalkınma planında da yıllık %9-10 büyüme öngörülmüş, Romen sanayinde elektronik gibi yeni sanayi kollarının doğup gelişmesi teşvik edilmiştir. Aynı şekilde ülkenin her yöresinde sanayide öncelik sürdürülmüş, üretim güçlerinin dağılımında da radikal gelişmeler olmuştur. Bu dönemde yapılan toplam yatırımların yaklaşık üçte ikisi endüstriye bunun da %70 kadarı makine ve kimya sanayileri gibi ağır sanayi kollarına gitmiştir.

Böylece 1980 lere gelindiğinde makine ve kimya sanayileri üretimi, toplam sınai üretimin yarısına yakınını oluşturmuş somut olarak ele alındığında ise, bazı alt kollar üretimi yaklaşık olarak şöyle gerçekleşmiştir: Elektrik üretimi 54 milyar klws, demir-çelik 10 milyon ton, petrol 14 milyon ton, kömür 37 milyon ton, doğal gaz 23 milyar metreküptür. Gerçi 1980 deki hedefleri: Elektrik 75-80 milyar klws, çelik 17-18 milyon ton, petrol 15,5 milyon ton, kömür 52-54 milyon ton, doğalgaz 27 milyar metreküptür ve aşağı yukarı bu hedeflerine bir şekilde yaklaşmış en azından çabalamışlardır.

Birleşmiş Milletler verilerine göre Romanya nın taşkömürü rezervi o yıllarda yarım milyar tondur. Linyit rezervine ait herhangi bir kayıt bulunmamakla birlikte kömür üretiminin büyük bir bölümü linyite dayalıdır ve jeolojik incelemelerde yeni rezervler saptanmış olup, beş yıllık plan döneminde bunlara dayalı ayrıca termoelektrik santraller kurulması öngörülmüştür. Kok ihtiyacı da, pek büyük sayılmayan taşkömürü rezervinden ve bir bölümü de ithal edilerek karşılanmaya çalışılmıştır.

Petrol üretiminde yine Romanya zamanında, İngiltere, Norveç ve Federal Almanya nın Kuzey denizindeki yeni çalışmaları bir yana, Avrupa da Sovyetlerden sonra ikinci büyük üretici durumuna gelmiştir. Bununla birlikte, biraz eski olan verilere göre, Romanya nın petrol rezervi geçen yarın asır sonunda iki yüz milyon ton dolayındadır. Yıllar içinde bunun üstüne çıkılmış, o zamanlar 14 milyon ton olan petrol üretimi, 1980 lerde 15.5 milyon tona çıkarılmış ve çok önemli olan bu kıt kaynak dikkatli kullanılarak ileride ortaya çıkan global petrol darboğazlarında rahat edilmiştir.

Bunun yanında sınai ilkel madde üretim ve bunların kullanılmasında, tüm iç kaynakların harekete geçirilip büyük bir rasyonalizasyona gidildiği görülmüş, eksik kalan hammadde veya yarı mamul kıtlığında ekonominin ihtiyaçlarını karşılayabilmek ve planlanan sanayi hamlesinden geri kalmamak için gerektiğinde dışarıdan kok kömürü, demir cevheri, ham petrol, fosfor ve nikel gibi maddeler ithal edilmiştir. Demem o ki; Romenler, petrol araştırmaları için gerekli araç ve gereç üretim sanayinde geçmişte önemli hamleler yapmış, petrokimya sanayinde komşu ülkelere nazaran, ağır ulaşım yani gemi yapımı ve deniz taşımacılığında gözle fark edilir mesafeler almışlardır.

Tarıma bakarsak, Romen ekonomisinde büyüklük açısından ikinci sektör tarımdır. 1938 lerde milli gelirin %39 unu oluşturan ziraat 1970 den sonra %20 ye düşmüş ne yazık ki günümüzde bilhassa AB nin politikaları doğrultusunda daha da düşmüştür. Bugün Romanya da bir süpermarkete girdiğinizde Rumen biberi yerine İtalyan biberi, Rumen domatesi yerine Fransız domatesi görmeniz olasıdır. Ancak yine de tarımsal üretim ülkenin özellikle kırsal kesimin büyük kısmında hala geleneksel olarak varlığını sürdürmektedir. Zira tarımsal topraklarının %65 i gibi büyük bir oranını tarla tarımında kullanma olanağına sahip olan Romanya 9,7 milyon hektarla Balkanlardaki şanslı ülkelerdendir.

Romanya topraklarının yaklaşık 60-65 ini tahıl üretimine ayırmıştır. O yıllarda tarımsal işletmeler de devlet tarım işletmeleri, üretim kooperatifleri ve küçük bir bölüm de özel mülkiyete dayalı işletmelerdir zira ülke o yıllarda Çavuşesku idaresinde sosyalist halk rejimiyle yönetilmektedir. Devlet tarım işletmeleri, tarımsal üretimi arttırma yanında modern tarıma öncülük etmek, yeni seleksiyonları geliştirip çoğaltmak ve sonuçlarını ülke tarımına yaymak gibi ödevleri yüklenmiş, toplam olarak 2,1 milyon hektar alan devlet tarım işletmelerinde toplanmış ve halkın ortak olduğu üretim kooperatifleri ülke tarımına egemen kılınmıştır.

Devler işletmelerinin yanı sıra sayıları fazla olmayan özel mülkiyete dayalı işletmeler de vardı ama devlet işletmelerin kurulmasına uygun olmayan alanlarda olup çok da önemli ekonomik değillerdi. Sebze üretimi için ülkenin çeşitli yerlerinde seralar kurulmuştu. Bunlardan bazıları istenen yağış ve sıcaklığı tek merkezden sağlayacak kumanda sistemlerine sahipti ve adeta tarım fabrikaları durumundaydı.

Hayvancılık işletmeleri olan fermalar için de durum aynıydı ve tüm bunların yanında Romanya da tarımsal üretim 1933 lerden sonra hızla gelişmeye, diğer ülkelere nazaran modernleşmeye başladı. Bundan önce, ülkenin önemli bir sektörü olmakla birlikte yatırımlardan büyük payın sanayiye gitmesi, tarımsal yatırımların oran ve mutlak miktarlar olarak düşük kalması sonucunu doğurmuş, dolayısıyla da tarımsal üretimde endüstrideki gibi büyük sıçramalar olmamıştır. Nitekim 1950 de 100 olan tarımsal üretim indeksi, 1970 te ancak 212 ye yükselebilmiştir.

Romanya da bütçelemede tarım her zaman yerini korumuş ve mutlaka aşağı-yukarı 1/10 u civarında tarıma ayrılmıştır. Hedeflere ulaşabilmek için üzerinde önemle durulan noktalardan gübre üretimini arttırmak, sulama sisteminde sıçramalar yapmak ve böylece birim dekar başına veya atılan tohuma nazaran üretimi artırmak hedeflenmiştir. Bununla birlikte tarımsal mekanizasyonda 1970 lerde 115 bin olan traktör sayısı örneğin 1980 de 125 bine yükselmiş, Romanya da uzun yıllardan beri geniş ölçekli bir traktör sanayi var edilip çeşitli tip ve güçte traktör üretile gelmektedir.

Romanya nın toplam tahıl üretimi beş yıllık ortalaması 1975-1980 yılları verilerine göre 12,5-15 milyon ton olup Türkiye ye (17,5-20 milyon ton) oranla nüfusla kıyaslanırsa daha yüksektir. Yalnız bu veriler bugün için değişmiş, Romanya özellikle 2007 de Ab üyesi olduktan sonra hızla Almanya etkisine girmiştir. Şu an ülkenin hâlihazırda cumhurbaşkanı Alman asıllı bir Romanya vatandaşıdır.

Sürecek…
          |                              

Asil S. TUNÇER
Profesyonel Turist Rehberi
11 Ocak 2017 Çarşamba
Mesaj Gönder 842




 Yorumlar
MELIH DILMEN yorum yaptı... Yorum Ekleyin
Romanya Hakkında Tarifsiz Bilgiler 12.01.2017

Asil Hoca, Yine bilinmeyen taraflarıyla bizi Romanya hakkıinda bilgilendiriyorsunuz. Evet 1970-75 ve 80'lere bakınca Romanya'nın kendi hinterlandında ileri bir seviyede olduğunu anlarız dolayısıyla çok güzel bir çalışma olmuş. Bunu herkes okumalı. Teşekkür ederiz.

Yusuf YAVUZ
Yazara Mesaj gönderin
ARAPLAR İÇİN YAPILAN BETONLAŞMA, ARAPLARI BİLE ÇİLEDEN ÇIKARDI!

Cem POLATOĞLU
Yazara Mesaj gönderin
TURSAB BAŞARAN ULUSOY'UN MU BABA..?

Mahmut Ökçesiz
Yazara Mesaj gönderin
ISTANBUL TARİHİ MEZARLIKLARI -2

Hüsnü GÜMÜŞ
Yazara Mesaj gönderin
KADİR REİS ROMA'DA..

Recep YAVUZ
Yazara Mesaj gönderin
ALMANYA'DAKİ YENİ HÜKÜMETİ 3. PARTİ BELİRLEYECEK

Uzm.Dr. Sinan İbiş
Yazara Mesaj gönderin
MEDİKAL TURİZMDE KÜRESEL PAZAR VE TÜRKİYE

Olay SALCAN
Yazara Mesaj gönderin
NARA, JAPONYA

Nilgün ATAR
Yazara Mesaj gönderin
3 TURİZM ŞÛRASI'NDA TURİZM BASINININ ADI YOK Yorum VAR !

Tüm Yazarlarımız
Koşe Yazıları RSS hizmeti


İslami Oteller
Otel Fiyatları


. . .