MACARLAR VE TÜRKLER -I-

Hunlar ile Peçler

Macaristan-Budapeşte ye indiğinizde bu ülkede Türk otelci var mıdır diye, merak edenler için söylüyorum: Budapeşte nin en ünlü saraylarından biri artık bir Türk işletmeciye ait. Tuna nehri kenarındaki İkiz Klotild Sarayı ndan biri yaklaşık 33 milyon TL ye Türk şirketine satıldı ve satın otel firma yapıyı elden geçirmek için de bir 22 milyon TL daha masraf yapacak. Böylece 55 milyon TL ye Budapeşte de bir Türk oteli işletmeye açılacak.

Bunu neden söylüyorum. Geçenlerde yurtdışı turlarımdan birinde gündeme geldi. Bunca turlar yurtdışına Türk taşıyor ama bir tane doğru-dürüst Türk oteli, restoranı yok diye… Hem doğru hem yanlış. Yani Türklerin sahip oldukları işletmeler var ama yeterli değil veya pek tanınmıyor. İşte buyurun! Buda ile Pest i birleştiren Erzsebet Köprüsü nün bu tarafında yani Peşte yakasında yer alan Klotild Sarayı nın bir Türk tarafından işletildiğini kim nereden bilecek, nasıl duyacak?

Reklam ve tanıtım. En büyük eksiklerimizden biri de bu. Diğeri organizasyon ve koordinasyon… Çok sahada ve hususta bu saydıklarımda eksiğimiz var. Bu bir özeleştiri. Artı yönlerimiz olduğu kadar eksi yönlerimizin de olması çok olağan. Bunu söylemek, dillendirmek değil ayıp olan düzeltmeye ve eksiği tamamlamaya çalışmamak asıl kabahat. Ya da açıklarımızı bilip onları kapatmaya çalışmak çok önemli.

İkiz Klotild Sarayı, 1900 de Avusturya-Macaristan İmparatoru Franz Joseph in gelini Klothilde Maria ya aitti. Tam adıyla söylersek Elisabeth Klementine Klothilde Maria Amalie. Ülke tarihinde ilk asansör de bu binada kullanıldı. İkiz olarak yapılan sarayın diğer bölümü Araplar tarafından işletiliyor. Bravo Türklere…

Daha çok girişim ve yatırım bekliyoruz Macaristan da. Zira Macaristan ve Türkiye halklar ve kültürler açısından çok yönden ortak özelliklere sahip. İlişkiler bazen iyi bazen pekiyi olmasa da Macaristan ve Türkiye çok alanda birlikte iş yapabilir.

Zira Türklük kavramı ve Türk kültürü Macaristan da az-buz bir olgu değil. Düşünsenize ilk Türkoloji enstitüsü Macaristan da kuruluyor. Var mı ötesi… Biz Macar halklarından Peçlerin aslen Türk asıllı olduklarını söylüyoruz.

Onlar ise bu konuya daha temkinli yaklaşıyorlar çünkü Türklerle aynı soydan geldiklerine inanmak istemiyorlar. Bunda tarihteki Osmanlı-Macaristan arasındaki soğuk ilişkilerin, savaşların etkisi var. Ayrıca, biz daha duygusal ve sıcak insanlarız ama Macarlar biraz daha soğuk ve mesafeli kalıyorlar bize göre. Ülke yönetiminin sahip olduğu ideoloji de buna etken.

Peki, Macarların sempatik tavırları olan yok mu? Var ama binde bir inanın. Budapeşte ye indiğimde karşılaştığım Amerikalılar daha sempatik ve konuşkandı ilk tanışma anında. Onları bizden soğutan ve biraz da uzaklaştıran etmen sanki tarihle ve geçmişle de alakalı. Türklerin bilhassa Kanuni dönemindeki Macar fetihlerini unutmamak lazım. Hatta öyle bir noktaya getirmişler ki işi neredeyse Avusturya Türkleri durdurmasa bugün Macaristan diye bir ülke olmayacakmış falan diye takıntıları var.

Hungary, Hunların yaşadıkları bir ülke ve hunların da Orta Asyalı kavimlerden olduklarını, Türklerle akrabalıklarını filan anlatayım dedim ama pek takmadıklarını söyleyebilirim. Macarlara yaklaşırken olaya tarihten girmemekte fayda var. İnsani yönden, dili iyi konuşmak, nazik ve kibar olmak, çok yavaş bir ses tonuyla konuşmak gibi aklıma gelen tüm yöntemleri kullandım ve ancak zar-zor işe yaradı diyebilirim. Bunlar mı çok soğuk, ben mi çok sıcağım, bilemedim.

Öte yandan bir Macar la Türk olarak tanışmanız bazen sizin aleyhinize neden olabiliyor. Nihayetinde, yıllarca savaştığımız bir milletten birisiyle tanışma ilk başta temkin gerektiriyor. Entelektüel çevrede pek olmasa da sıradan bir vatandaş veya sokaktaki tanışmalarda böyle durum.

Adamlara ta ilkokuldan beri Türkler hakkında yanlış-doğru anlatılanlar ortada, belli. Şimdi adama Rasony den bahsetsem nerden bilecek ama dediğim gibi daha aydın bir çevrede tepki farklı olurdu. Vambery, Thury, Gombocz, Nemeth, Ligeti… Türk tarihine hizmet eden Macar Türkologlardan… Ancak bunu entel-dantel takım biliyor; sen–ben değil.

Bu arada; Magyar=Macar, Magyarország= Macaristan demekmiş. Buradan ‘g nin “c '' okunduğunu söyleyebiliriz. Kulağa sanki Farsça ile karışık Fince gibi gelen bir dil. Sesli harf yoksunu ama yan yana bolca sessiz harfi dizerek uzun kelimeler oluşturmuş Macarca, konuşulurken dilimize yakın bazı sözcükleri yakalayabiliyorsunuz. ‘Gulaş şüphesiz hepimizin bildiği bizim eski daha Türkçesi bir yeniçeri yemeği olan “kulaşı '' .

Budapeşte turlarım süresince duyduğum ve okuduğum daha doğrusu benim tespit edebildiğim kadarıyla Macarca-Türkçe sözcük benzeşmeleri. Yanlışım olabilir; peşinen özür diliyorum. Varsa şayet katkılarınızı ve değerli yorumlarınızı bekliyorum. İşte bunlardan birkaçı:

Anne=Anya
Arpa=Árpa
Arslan=Arslan
Baba=Apa
Bakraç=Bakraç
Boğa=Bika
Buğday=Búza
Cep=Zseb
Deve=Teve
Elma=Alma
İkiz=İker
Kapuska=Kapuze
Keçi=Kecske (ilk duyduğumda ‘keşke demek sandım.
Kendir=Kender
Koç=Kos
Kol=Kar
Kumpir=Kumpir
Narenciye=Narancs
Pamuk=Pamut
Patlıcan=Padlizsán
Sakal=Szakáll
Tanık=Tanú
Tarhana=Tarhana

Sürecek…
          |                              

Asil S. TUNÇER
Profesyonel Turist Rehberi
19 Kasım 2017 Pazar
Mesaj Gönder 430



 Yorumlar

Yusuf YAVUZ
Yazara Mesaj gönderin
SAATTE 1 ARAÇ İÇİN 130 MİLYONLUK OTOYOLA HALK TEPKİSİ..

Mahmut Ökçesiz
Yazara Mesaj gönderin
ISTANBUL TARİHİ MEZARLIKLARI -13

Nilgün ATAR
Yazara Mesaj gönderin
ÖDÜL TÖRENİNDE EN BÜYÜK ALKIŞ DOWNLU YARIŞMACILARA..

Hüsnü GÜMÜŞ
Yazara Mesaj gönderin
PORGY AND BESS

Serdar Taştanoğlu
Yazara Mesaj gönderin
İSTANBUL ANILARIM I Yorum VAR !

Prof. Dr. Tuncay NEYİŞÇİ
Yazara Mesaj gönderin
DERİNE DİKEY TORTUL SIZINTILI KENTLERDE TURİZM

Olay SALCAN
Yazara Mesaj gönderin
LÜBBEY KÖYÜ Yorum VAR !

Uzm.Dr. Sinan İbiş
Yazara Mesaj gönderin
TURİZMİN GELECEĞİNDE 55 YAŞ ÜSTÜ TURİSTLER VAR

Tüm Yazarlarımız
Koşe Yazıları RSS hizmeti


İslami Oteller
Otel Fiyatları


. . .