BARNEY'İN PERSPEKTİFİNDEN VRIO MODELİ VE ANTALYA

Stratejik yönetim alanında, rekabet avantajı sağlamak amacıyla sahip olunan kaynakları analiz eden birçok model bulunmaktadır.

VRIO Modeli de Barney J. B. (1991) tarafından ‘Firma Kaynakları ve Sürdürülebilir Rekabet Avantajı adlı çalışmasından geliştirilerek ortaya çıkmıştır. VRIN olarak adlandırılan rekabet için; içe bakış modelinin geliştirilmiş, iyileştirilmiş halidir VRIO. Barney e göre firmanın sürekli olarak rekabet avantajı sağlaması için dört önemli özelliğe sahip olması gerekmektedir. Bu özellikler VRIO kısaltmasının açılımı olan kelimeler; kaynakların değerliliği (valuable), nadir bulunması (rare), taklit etmesi zor, ekonomik açıdan yüksek maliyet gerektirmesi (imitation) ve kaynakların değerli kılınabilmesi için organize (organized) olmaktır.

VRIO Modelinde analiz ettiğiniz firmanıza dört soru yöneltmeniz gerekmektedir:
1- Değerli bir firma mısınız?
2- Piyasada nadir mi bulunuyorsunuz? (Özümsenemez, benzersiz olmanız gerekli.)
3- Firmanızı taklit etmek günümüz şartlarında ekonomik açıdan zor mu?
4- Sahip olduğunuz kaynaklarınızı değerli kılabilmek için organize misiniz? (Kurumsal odaklama da diyebiliriz.)

Cevaplarınız evet ise, firmanız için sürekli rekabet avantajınızı sağlamışsınız demektir. VRIO modelini sahip olduğunuz kurum, şirket, işletme gibi alanlarda kullanabildiğiniz gibi turizm destinasyonunda da kullanabilirsiniz. Ele aldığım örnekte güzel turizm destinasyonlarından Antalya ilimizi gelin yakından irdeleyelim ve VRIO modeliyle birlikte analiz edelim.

Antalya:
Değerli bir destinasyon mu?
Sahip olduğu doğal-kültürel güzelliklerinin yanında yapay olarak sunulan tüm kaynaklarıyla öne çıkan ilimiz fırsatları da değerlendirerek çok sayıda yerli-yabancı turiste ev sahipliği yapmaktadır. Şimdilik değerli olarak gördüğümüz ilimizin sahip olduğu kaynakların belirli zaman aralıklarında gözden geçirilmesi de gereklidir. Çünkü söz konusu değerlilik değişen bir durumdur, iç veya dış koşullar Antalya ilini daha değerli yapabildiği gibi değersiz bir hale de çevirebilir.

Nadir, benzersiz bir destinasyon mu?
Destinasyonu ziyaret eden bir turistin otel odası penceresinden dışarı baktığında kendini farklı bir yerde hissetmişse ve o benzersiz havayı yaşamışsa o zaman destinasyon farklı, nadir bir yer alma biletini cebine atmıştır. Farklı kültürünüz, lezzetiniz, tarihi ve mimari dokunuz sadece size aitse zaten benzersiz bir yersiniz. Peki ya Antalya? Otel penceresinden hafızalara eklenen görüntülerde benzersiz miyiz? Bu konuda kesin bir evet cevabını kendimde bulamadığım için sizin yanıtlamanızı isterim.

Taklit edilebilir bir destinasyon mu?
Taklit uygulaması genel itibariyle iki şekilde gerçekleşir ya kaynağın doğrudan taklidini yaparak yani çoğaltarak ya da ikame edilebilir yani karşılaştırılabilir bir ürün/hizmet sunarak gerçekleştirirsiniz. Barney e göre kaynakların taklit edilmesinin üç zorluğu bulunmaktadır. Bunlar; tarihsel koşullar, nedensel belirsizlik, sosyal karmaşıklıktır. Söz gelimi destinasyon olarak Akdeniz güneşiyle parlayan Antalya tek şehir değildir. Deniz, kum, güneş üçlüsü olarak sunulan başka şehirlerde vardır. Beş yıldızlı otellerde sadece Antalya ilinde değildir fakat Aspendos ve Tiyatrosu, Perge, Myra, Simena, Xanthos, Apollonia, Olimpos, Arykanda, Sillyon, Seleukeia, Soura, Antiphellos, Side gibi antik kentleri sadece bu şehrimize aittir ve taklidinin yapılması tarihsel koşullar altında söz konusu değildir.

Öte yandan Dim Mağarası ve Dim Çayı, Kocain Mağarası, Suluin Mağarası, Karain Mağarası, Beldibi Mağarası, Sırtlanini Mağarası, Köprülü Kanyon, Sapadere Kanyonu, Gökbük Kanyonu, Göynük Kanyonu, Güver Uçurumu, Manavgat Şelalesi, Düden Şelalesi, Kurşunlu Şelalesi, Uçarsu Şelalesi, Alara Şelalesi, Uçansu Şelalesi, Bezirgan Yaylası, Gömbe Yaylası, Üçoluk Yaylası, Feslikan Yaylası gibi daha sayamadığım birçok doğal güzellikleriyle yine taklidi zor bir şehirdir Antalya. Bu nedenle taklit etmesi zor bir destinasyondur.

Organize olmuş bir destinasyon mudur?
İşte bu güzel soruyu hep birlikte yanıtlamak istiyorum. Antalya ilinin değerliliğini korumak ve rekabet avantajını sürekli kılabilmek için organize miyiz? Aynı gemide yolculuk eden biz turizm öğrencileri, akademisyenleri, turizmcileri, turizm sektörünün ileri gelenleri, yıllarını turizm sektörüne vermiş çalışanları, evine turizmden kazandığı parayı götüren alaylı veya mektepli çalışanlar beraber miyiz? Eğer cevabımız evetse, Antalya organize olmuş bir destinasyondur.
Tüm soruların cevabı evet ise, Barney e göre Antalya sürekli rekabet avantajını eline almış bir destinasyondur.

Yazımın sonunda Barney in VRIO Modeline özgü bilgilerinden esinlenerek yaşadığım şehri destinasyon rekabeti açısından değerlendirme fırsatı yakaladığım, stratejik yönetim konusunda ciddi çalışmalar ortaya çıkaran Sayın Ovidijus Jurevicius a teşekkür etmek isterim.


Dilara BAHTİYAR SARI
Akdeniz Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü
Turizm İşletmeciliği ABD Doktora Öğrencisi
      |                              

Dilara Bahtiyar SARI
Yazar
04 Eylül 2018 Salı
Mesaj Gönder 209



 Yorumlar

Hikmet TOSUN
Yazara Mesaj gönderin
ALAADDİN KÜLLİYESİ'NİN SİNOP TURİZMİNDE VE GELECEĞİNDE YERİ VE ÖNEMİ

Yusuf YAVUZ
Yazara Mesaj gönderin
BAKANLIK ÇED RAPORLARINI OKUMADAN MI ONAYLIYOR?

Hüsnü GÜMÜŞ
Yazara Mesaj gönderin
ULUSAL DEĞERLER, YEREL KATKILAR

Uzm.Dr. Sinan İbiş
Yazara Mesaj gönderin
ALZHEİMER HASTALARI İÇİN GÜZEL VE KOLAY 50 AKTİVİTE

Merve Baş BULUT
Yazara Mesaj gönderin
TURİZMDE TAM ERİŞİLEBİLİRLİK

Nilgün ATAR
Yazara Mesaj gönderin
HAVALİMANLARI TAŞIMACILIĞINDA TEKELLEŞME TARTIŞMASI... Yorum VAR !

Olay SALCAN
Yazara Mesaj gönderin
KİBYRA ANTİK KENTİ

Cem POLATOĞLU
Yazara Mesaj gönderin
TATİL KÖYLERİMİZİN ANATOMİSİ

Tüm Yazarlarımız
Koşe Yazıları RSS hizmeti


İslami Oteller
Otel Fiyatları


. . .