PFİZER, YAŞLANMANIN GELECEĞİ RAPORUNU AÇIKLADI

Daha uzun ve sağlıklı yaşayan bir toplum hedefiyle küresel ölçekte yürüttüğü 'Get Old' projesi kapsamındaki raporu açıklayan PFİZER; Yaşlanmanın geleceği ile ilgili önemli başlıklara ve araştırma sonuçlarına yer verdi..

13 Ağustos 2019 Salı - Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de daha 'yaşlı' bir topluma doğru yol alınırken, nasıl daha iyi ve daha kaliteli yaşayabileceğimize dair soruların yanıtları giderek daha çok önem kazanıyor. Sağlıklı yaşlanmak ve dolu dolu yaşamak hepimizin ortak beklentisi haline geliyor. Daha iyi bir yaşam ve yaşamın her döneminde sağlık için çalışan Pfizer, daha uzun ve sağlıklı yaşayan bir toplum hedefi etrafında, küresel ölçekte yürüttüğü 'Get Old' projesi kapsamında önemli bir rapora imza attı. 'Yaşlanmanın Geleceği' isimli raporda, daha uzun ve daha kaliteli yaşamamız için bilim ve teknolojinin neler sunduğuna dair önemli bilgiler verilirken; 'Nasıl sağlıklı kalabiliriz?', 'Yaşlılığımızı nerede geçirmeliyiz?', 'Bize kim bakacak?' gibi temel sorulara da yanıt aranıyor.

2030'da toplumun yaş ortalaması 80'e çıkabilir
Günümüzde insanlar her zamankinden daha uzun yaşıyor. Amerikan Nüfus Bürosu'nun sağladığı verilere göre 2014-2015 arasında 65 yaş ve üstü nüfus 1 milyondan fazla arttı ve büyük ölçüde hastalıklara karşı koruma ve tedavi standartları sayesinde, düzenli bir hızda artmaya da devam ediyor. Bugün hayatta olan insanların büyük bölümünün 70'li yaşlarını görmesi bekleniyor. 2030'a gelindiğinde ulusal yaş ortalaması 80 olabilecek. Peki 80, hatta 100 yaşına kadar yaşamaya hazırlıklı mıyız? Kişisel olarak da, toplum olarak da bu fazladan 10, 20, hatta 30 yıllık yaşamın nasıl olabileceğini öngörmek için bir fırsatımız ve sorumluluğumuz bulunuyor.

Yaşlanma nedir?
Genel kanının aksine, 'yaşlılıktan ölmeyiz'. Yaşlanma tek bir durumdan ziyade, sürekli çoğalan hücrelerimizdeki birbiriyle bağlantılı bozulmaların sonucudur. Vücutta zaman içinde bozulduğu bilinen dokuz süreç vardır. Bu 'Yaşlanma Belirtileri' kalp hastalığı ve kanser gibi sistem çöküşlerinin yanı sıra, mobilitenin azalmasından bellek kaybına, bir dizi sağlık sorununun da yolunu açar. Araştırmacılar yaşlanmayı daha iyi anlamak için hücre ve moleküler düzeyde gerçekleşen belirli süreçleri incelediler. 2013'te yayınlanan sonuçlarda yaşlanmaya katkıda bulunan genetik ya da çevresel etkilerin olduğu dokuz özellik belirlendi.

Yaşlanmanın dokuz belirtisi
• Genom İnstabilitesi: Yıllar geçtikçe DNA zincirlerinin hasar görmesi
• Besin Algılamasının Bozulması: Zaman içinde gerçekleşen mutasyonların hücrelerin alınan besinleri tanıyıp yanıt verme yetisini etkilemesi
• Telomer Yıpranması: DNA'daki kromozomların ucunda yer alan moleküllerin aşınması
• Hücresel Yaşlanma: Normalde ikiye bölünüp büyümeye devam eden hücrelerin bölünmeyi bırakıp ölmesi
• Epigenetik Değişimler: DNA'dan genlerin işlevlerine yardımcı olan epigenetik yapıların hasar görmesi
• Kök Hücre Yetersizliği: Vücudun beyinde, karaciğerde, deride ve başka yerlerde önemli ve özelleşmiş hücrelere dönüşen proto-hücreleri yeterli miktarda üretmeyi bırakması
• Proteostaz Kaybı: Proteinlerin işlerini yapması için gereken süreçlerin bozulması
• Hücrelerarası İletişimin Değişmesi: Enflamasyon nedeniyle, hücrelerin birbirlerine gönderdikleri kimyasal sinyallerin engellenmesi
• Mitokondrilerin Düzgün Çalışmaması: Hücre içindeki enerji üreten bölüm olan mitokondrilerin bozulmaya başlaması

Yaşlanma hızında genler mi, yoksa yaşam tarzı mı daha etkili?
Hücrelerinizin yaşlanma belirtileri gösterip göstermediğini medikal bir tahlille anlayabilirsiniz. Duke Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Departmanından Doçent Dr. Daniel Belsky, yaşam tarzının da aynı derecede önemli bir gösterge olduğunu belirtiyor. Sıklıkla bazı faktörler yaşlanma sürecinin normalden daha hızlı ilerlemesine yol açabiliyor. Dr. Belsky, 'Sonuçta genler yaşlanma hızını belirleyen pek çok faktörden yalnızca biri,' diyor. 'Nasıl bir yaşam sürdüğünüz muhtemelen daha ağır basıyor.'

DNA zincirlerindeki kromozomların ucundaki moleküller olan telomerlerin, kişinin kalan ömrünün göstergesi olduğu kanıtlanmış durumda. Sağlığı kötü durumda olan, ya da hayatta kötü tercihler yapan kişilerin telomerleri çoğu zaman daha kısa oluyor. Öte yandan, bu kişilerin ileri yaşlarda sağlık problemleriyle karşılaşma olasılığı da daha yüksek. Neyse ki olumlu yaşam tarzı değişiklikleri yaşlanmayı yavaşlatabiliyor.

Yaşlanmayı hızlandıran etkenler
• SİGARA: 40 yıl boyunca günde bir paket içmek ömrünüzden yedi yıl götürebiliyor.
• STRES: Uzun süre stres etkenleriyle yaşamak erken yaşlanmaya yol açabiliyor.
• OBEZİTE: Vücutta fazla yağ, hücrelerin yaşlanma sürecini hızlandırabiliyor.
• HAREKETSİZLİK: Hareketsiz bir hayat sürenlerin hücresel düzeyde yaşlanma hızı artıyor.
• BESLENME: Kilonuz ne olursa olsun, yaşlanma sürecini yavaşlatmak için sağlıklı beslenme büyük önem taşıyor.
• TOKSİK ORTAMLAR: Örneğin, egzoz dumanları içinde çalışan trafik polislerinin telomerleri normalden daha kısa.

Uzun yaşamın formülü de kişiye özel
Hepimiz farklı hızda ve farklı şekillerde yaşlandığımızdan, yaşlanmanın işaret ve belirtilerinin yönetimi herkes için aynı olmayacaktır. Bugün bunu tıpta da görüyoruz: Bazı insanlar bazı ilaçların yan etkisini görürken, diğerleri görmüyor, ya da ilaçları farklı hızlarda metabolize ettiklerinden, daha yüksek veya daha düşük dozlarda kullanmaları gerekiyor. Aynı durum ömrümüzü uzatmaya yardımcı olmayı vadeden diğer tedavi ve uygulamalar için de geçerli. İşte bu noktada hastalıklara karşı korumada ve tedavide, kişinin genetik yapısına ve içinde yaşadığı çevreyle yaşam tarzına duyarlı ve yeni gelişen bir yaklaşım olan hassas tıp devreye giriyor. Tedaviler bu faktörleri göz önünde tutarak yalnızca belirli hasta gruplarına örneğin genetik yapısı benzer olanlara uygulanıyor, ancak daha etkili olabiliyor.

Bağımsız yaşlanmak mümkün mü?
Çoğumuz yaşlının 'Artık eskisi gibi hareket edemiyorum' dediğini duymuşuzdur. Bu fiziksel sınırlamalar yaşlanma denen biyolojik sürecin doğrudan sonucudur ve çoğu insanın yaşlılıkla ilgili en korktuğu şey de budur. 2017'de yapılan bir ankette 30 yaş üstü Amerikalıların yüzde 63'ünün yaşlandıkça hareket kabiliyetleri ve bağımsızlıklarını kaybetmekten korktukları ortaya çıkmıştır.

Bu korkunun listenin en başında yer almasına şaşmamalı: Hastalık ya da düşme gibi travmatik bir olay herkesin başına gelmeyebilir ancak fiziksel yaşlanmadan kimse kaçamaz. Duyusal bozulmanın yanı sıra, kas ve kemik kütlesindeki kayıplar yataktan kalkmaktan torunlarla oynamaya kadar her şeyi zorlaştırabilir. 65 yaş üstü yetişkinlerin yüzde 50'ye yakınında artrit gelişir ve bir şeyleri tutmayı, merdiven çıkmayı zorlaştırır. Araştırmalar mobilite azaldıkça kişilerin toplumdan uzaklaşma, kronik hastalıklara tutulma ve yaşam kalitesinin düşmesi olasılığının arttığını gösteriyor. Yaşlı yetişkinlerin yaklaşık yüzde 14'ü kendilerini sosyal açıdan soyutlanmış hissettiklerini bildiriyorlar.

Öte yandan, yaşlanma karşısında çaresiz de değiliz. Araştırmalar önlemler almanın hareket kabiliyetimizi sürdürmemize yardımcı olabileceğini gösteriyor. Örneğin güç arttırıcı egzersizler sarkopeni olarak bilinen kas kaybıyla mücadeleye yardımcı olabiliyor. Bir çalışmada doksan yaşın üstündekilerde sekiz haftalık direnç egzersizleri sonrasında kas gücünün yüzde 174 ve yürüme hızının da yüzde 48 arttığı görüldü. Kemik kaybı, osteopeni ve osteoporoz da doğru beslenme ve egzersizle yavaşlatılabiliyor ve hatta ilaçla bir ölçüde önlenebiliyor.

Yaşlılıkta hem rehabilitasyona, hem de hareket kaybının önlenmesine öncelik verilmesi iyi yaşlanmada kritik rol oynuyor. Hareket kaybı yaşansa bile, bunu tıpkı bir yaralanma gibi ele almamız gerekiyor. Tüm hareket kayıpları geri çevrilebilir olmasa da, bazıları belli bir ölçüde tedavi edilebiliyor: Engellilik nedeniyle (banyo yapmak, giyinmek veya yürümek gibi) temel işlevleri yerine getiremeyen 400'den fazla yaşlı üzerinde yapılan bir çalışmada, yüzde 80'inin rehabilitasyonla bir yıl içinde bu işlevleri geri kazandığı ortaya çıktı. Bu grubun yüzde 50'si bu bağımsızlığı en az altı ay daha korudular.

Sağlıklı bir yaşlılık için aktif yaşam şart
Sağlıklı bir yaşlılık için, yaşlılıkta da aktif kalmak şart ancak aktivite deyince akla spor salonları gelmemeli. Yaşlılıkta hareketlilik konusunda geçenlerde yapılan bir çalışmada katılımcıların fiziksel aktivite olarak ev işi yaptıklarında ya da köpeği yürüyüşe çıkardıklarında da iyileşme yaşadığı görüldü. Aileyi ya da arkadaşları ziyaret gibi sosyal faaliyetler de hem fiziksel, hem de zihinsel açıdan yarar sağlıyor.

Hareketsiz bir yaşam süren yaşlılarda mobilite kaybı olasılığı üç misline çıkıyor. Öte yandan, çoğu kişi için yaşlılıkta aktif bir yaşam sürdürememenin nedeni ilgisizlik değil, ulaşım olanaklarının eksikliği. Araştırmalar araç kullanabilen yaşlı bireylerin çıkıp dolaşma olasılığının daha fazla olduğunu, ancak araç kullanmayanlarda sosyal hayata katılımın azaldığını gösteriyor. Bu nedenle toplum yaşamının, araç kullanmayı bu kadar gerektirmeyecek şekilde, daha iyi bir şekilde planlanması önemli. İstasyonların erişilebilirliğinden bilet almaya ve hatta aydınlatmaya, her şeyi iyileştirerek yaşlı nüfusun bu hizmetlerden yararlanmasını kolaylaştırabiliriz. Kentler ve kasabalar ayrıca doktor ziyaretlerine veya grup gezileri ve etkinliklerine özel ulaşım imkanı sağlayarak yaşlı nüfusun mobilitesini destekleyebilir. Her yaşta aktif kalmanın önündeki lojistik engelleri azaltmanın yolunu bulmak iyi yaşamanın temel bir unsurudur.

Alzheimer ve demans konusunda ilerleme kaydediliyor
Çoğu kişi fiziksel hareketliliğin kaybıyla ilgili endişelerin yanı sıra, yaşlılıkta zihinsel becerilerini kaybetmekten de büyük endişe duyuyor. Hafızanın ve net düşünebilme yetisinin bozulmasına neden olan ilerleyici beyin hastalığı demans, yaşlılıkla bağlantılı en yaygın kronik hastalıklar arasında yer alıyor. Ancak yaygınlığına rağmen, demans konusunda halkta bilgi ve bilinç eksikliği bulunuyor. Çoğu kimse en yaygın görülen demans türü olan Alzheimer'i bilse de, demansın başka pek çok türü daha var.

Günümüzde demansın tüm türleri geri çevrilemeyen ve semptomları zaman içinde kötüleşen bir seyir izliyor. Bilim demans türlerine karşı ilaçla tedavi arayışını sürdürürken, araştırmacılar hala ilaçla neyi hedef alacaklarını tam olarak bilemiyor. Öte yandan, güncel çalışmalar ilerleme vadediyor. Son zamanlarda araştırmacılar demansla bağlantılı belirli inflamasyon türlerinin genetik nedenleri olduğunu ve bunlardan bazılarının doğumdan önce saptanabildiğini keşfetmişlerdir.

Sigara, alkol, yetersiz beslenme ve hareketsizlik demans riskini artırıyor
Bu gibi risk faktörlerinin anlaşılması koruma önlemlerinin geliştirilmesi açısından önem taşıyor. Genetik yatkınlığa ek olarak, yaşam tarzı da riski artırabiliyor. Bu konuda Dr. Belsky riski artıran faktörleri şöyle sıralıyor: Sigara, aşırı alkol tüketimi, yetersiz beslenme, hareketsizlik. Araştırmacılar daha fazla risk faktörü belirlemek ve başlangıcı olabildiğince erken öngörebilmek için makine öğrenmesi algoritmaları üzerinde çalışıyor. Bugün McGill Üniversitesi'ndeki bilim insanları, geliştirdikleri algoritma sayesinde demans başlangıcını yüzde 84 hassasiyetle öngörebiliyor. Bilişsel bozulma herkes için kaçınılmaz olmasa da, en yüksek ve engellenemez risk faktörü yaştır ve bugün ABD'de her 65 saniyede bir kişi Alzheimer olmaktadır. Bu hastalığın nasıl oluştuğu konusunda daha fazla araştırma yapıldıkça, demans hastalarına daha iyi hizmet verebilecek ve demansı önlemek için daha fazla şey yapabileceğiz.

GPS teknolojisi demans hastalarının hayatını kolaylaştırıyor
Bilişsel becerileri bozulan ve unutkanlaşan demans hastaları kafa karışıklığı yaşayabiliyor ve bir kısır döngü içine girebiliyorlar. Hayat akışları bozulan, yıkanma ve hatta yemek yeme gibi temel becerilerini bile yapamaz hale gelen hastaların içine girdiği bu kaos hali ise, onların durumla başa çıkmalarını daha da zorlaştırıyor. California Üniversitesi'nde yapılan bir araştırmaya göre, bu durumda salgılanan stres hormonları hastalığın seyrini hızlandırabiliyor.

Bu döngüyü kırmak için teknolojiden yardım alan araştırmacılar, özellikle de nerede olduklarını, hatta kim olduklarını unutan hastalara odaklanıyor. Hastalar kaybolursa, ya da kaybolduklarını düşünürse, GPS uygulamaları nerede olduklarını anlamalarına yardımcı olabiliyor veya bir aile üyesine ya da bakıcıya uyarı göndererek yardıma gelmelerini sağlayabiliyor. Yüz tanıma programları Alzheimer hastalarının arkadaşlarını ve ailelerini tanımalarına yardımcı olabiliyor. İnteraktif evde terapi robotları ise demans hastalarına yalnız olmadıklarını hissettiriyor ve yardımcı makineler, hastaların dağınık zihinleri karşısında insanüstü bir sabır gösteriyor.

Alzheimer'ın ilk ipuçları hastanın konuşmasında ortaya çıkıyor
Alzheimer hastalığının erken evrelerindeki kişilerin konuşmalarında, çoğu zaman sadece ailelerinin veya bir doktorun ya da konuşma tanıma programlarının anlayabileceği bazı üstü kapalı ipuçları olabiliyor. Hastalığın ilk evresinde basit sözcüklerin kullanımında bozulmalar ve cümle bozuklukları, konuşmanın yavaşlaması, söz diziminin bozulması ve karmaşık cümlelerin kurulamaması, konuşurken normalden uzun sürelerle duraklama ve belirli bir sözcük yerine kulağa benzer gelen başka sözcüklerin kullanılması gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor. Toronto Üniversitesi'nde yapılan yeni bir çalışmaya göre, geliştirilen otomatik konuşma analizi sistemleri, konuşma düzenlerindeki bu değişiklikleri algılamada uzmanlardan bile daha iyi performans gösterebiliyor.

Alzheimer riskini artıran genetik mutasyon: ApoE4
Alzheimer riskinin bir göstergesi de genlerde yer alıyor. İnsanların yüzde 10 ila 15'inde ApoE4 olarak bilinen bir genetik mutasyon bulunuyor. ApoE4'ün bir kopyasının bulunması Alzheimer olma riskinizi iki veya üç misli artırıyor. Yan yana iki kopyanın olması ise bu riski on iki kat artırıyor. ApoE4 taşıyıcılarında Alzheimer büyük olasılıkla hayatın daha erken evrelerinde ortaya çıkıyor. Bazı araştırmacılar bu genetik yatkınlık karşısında ApoE4 taşıyıcılarına Alzheimer'in başlangıcını erteleyecek nasıl beslenme değişiklikleri ve başka tedaviler sağlanabileceğini bulmak için çalışıyor.

Kaynaklar:

• airbnbaction.com/wp-content/uploads/2016/03/Airbnb_60_Plus_Women_Report.pdf
• assets1c.milkeninstitute.org/assets/Publication/ResearchReport/PDF/PAS-16.pdf
• bigthink.com/stephen-johnson/scientists-use-machine-learning-to-spot-alzheimers-dementia-before-onset-of-symptoms
• blog.globalwebindex.net/chart-of-the-day/76-percent-of-millennials-exercise-at-least-once-a-week/
• cbsnews.com/news/the-gig-economy-is-a-boon-for-boomer-retirees/
• Chart 2, 'Share of older Americans on the job has risen since 2000.'http://www.pewresearch.org/fact-tank/2016/06/20/more-older-americans-are-working-and-working-more-than-they-used-to/
• Chart 2, 'The Generations Defined' www.pewresearch.org/fact-tank/2016/04/25/millennials-overtake-baby-boomers/
• Chart, '10 Common Chronic Conditions for Adults 65+' www.ncoa.org/blog/10-common-chronic-diseases-prevention-tips/
• cnn.com/2012/06/19/health/enayati-aging-brain-innovation/index.html
• fastcompany.com/40519094/a-14-year-old-made-an-app-to-help-alzheimers-patients-recognize-their-loved-ones
• ghr.nlm.nih.gov/primer/precisionmedicine/definition
• http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3530168/#R5
• http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3836174/
• http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15069047
• http://www.nof.org/patients/treatment/
• http://www.norc.org/PDFs/WHI-NORC-Aging-Survey/Brief_WestHealth_A_2017-03_DTPv2.pdf
• http://www.nytimes.com/2011/05/22/opinion/22gullette.html
• http://www.pewglobal.org/2014/01/30/chapter-4-population-change-in-the-u-s-and-the-world-from-1950-to-2050/
• jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/article-abstract/2648692?redirect=true
• jyx.jyu.fi/dspace/bitstream/handle/123456789/41254/mobility_decline_final.pdf?sequence=4
• Page 2 Paragraph 2 (PDF Link) agelab.mit.edu/news/joe-coughlin-presents-testimony-new-york-city-council
• Paragraph 3, www.reuters.com/article/us-health-elderly-activity-mobility/sedentary-time-lack-of-activity-tied-to-seniors-loss-of-mobility-idUSKCN1BI2GI
• Paragraph 3, www.reuters.com/article/us-health-seniors-driving/when-seniors-stop-driving-social-isolation-looms-idUSKCN0YM2E3
• Paragraph 4, www.reuters.com/article/us-health-seniors-driving/when-seniors-stop-driving-social-isolation-looms-idUSKCN0YM2E3
• Paragraph 6, www.reuters.com/article/us-health-elderly-activity-mobility/sedentary-time-lack-of-activity-tied-to-seniors-loss-of-mobility-idUSKCN1BI2GI
• psychnews.psychiatryonline.org/doi/full/10.1176/appi.pn.2016.1b4
• sciencedaily.com/releases/2006/08/060830005837.htm
• Sentence 12: www.cnn.com/2017/02/21/health/life-expectancy-increase-globally-by-2030/index.html
• theconversation.com/how-your-genes-influence-what-medicines-are-right-for-you-46904
• web.stanford.edu/class/e297c/poverty_prejudice/soc_sec/hsocialsec.htm
• www.aarp.org/content/dam/aarp/ppi/2017/10/medicare-spends-more-on-socially-isolated-older-adults.pdf
• www.alz.org/mglc/in_my_community_60862.asp
• www.alzdiscovery.org/cognitive-vitality/blog/what-apoe-means-for-your-health
• www.arthritis.org/about-arthritis/understanding-arthritis/arthritis-statistics-facts.php
• www.census.gov/newsroom/facts-for-features/2017/cb17-ff08.html
• www.census.gov/newsroom/facts-for-features/2017/cb17-ff08.html2 Chart, P.1: www.infoplease.com/life-expectancy-birth-race-and-sex-1930-2010
• www.forbes.com/sites/tanyamohn/2016/11/11/gap-years-on-the-rise-and-not-just-for-college-students/#65225ab653f7
• www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4849483/
• www.nia.nih.gov/health/what-alzheimers-disease
• www.nielsen.com/us/en/insights/news/2014/millennials-technology-social-connection.html
• www.nielsen.com/us/en/insights/news/2015/younger-consumers-endorse-healthy-foods-with-a-willingness-to-pay.html
• www.npr.org/sections/health-shots/2013/10/08/230175345/delaying-aging-may-have-a-bigger-payoff-than-fighting-diseases
• www.nytimes.com/2016/05/03/us/malia-obamas-gap-year-is-part-of-a-growing-and-expensive-trend.html?_r=0
• www.pewinternet.org/2012/02/29/millennials-will-benefit-and-suffer-due-to-their-hyperconnected-lives-2/
• www.un.org/en/development/desa/news/population/2015-report.html
• www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/pdf/80chapterii.pdf




Kaynak: turizmhaberleri.com

                Google+ paylaş               
PFİZER, YAŞLANMANIN GELECEĞİ RAPORUNU AÇIKLADI
          
Günün Haber Başlıkları



 Yorumlar

Benzer Haberler :
     PFİZER RAPORU 2: YAŞLILIK DEĞİL, İKİNCİ ERGENLİK
     FTI GROUP 2019 BODRUM HEDEFİNİ AÇIKLADI
     AHŞAP OYMACILIĞI SANATI İLE GELECEĞİ YAKALIYOR
     ÇİN, KUŞAK VE YOL GİRİŞİMİ RAPORUNU AÇIKLADI
     AKDENİZ TURİZM FORUMU'NDA TURİZMİN GELECEĞİ ŞEKİLLENİYOR
xxxxxxxxxxxxxxxxxxx