CUMHURİYET MUSİKİSİNİN DİVASI

Müzeyyen Senar’ı bir sayfalık yazı ile anlatmanın mümkün olamayacağını bile bile,boyumdan büyük bir işe kalkıştım

Cumhuriyet Döneminin en büyük üç dört kadın sesinden birisi olan Müzeyyen Senar ı dinlerken aldığım keyfi, musikiye deli gibi aşık bendenizi, bazen ağlatan,bazen düşündüren, bazen dinlendiren, bazan mutluluktan uçuran Cumhuriyetin Divasını ; O muhteşem billur sesi, enfes nağmeleri , dudaklarının arasından dökülen tek notayla milyonların yüreğini titreten, gözlerinin ışığıyla bulunduğu ortamı bir anda değiştiren, nesilden nesile,gönülden gönüle intikal edecek,kelimenin tam anlamıyla erkek kadını 5.000 den fazla plak dolduran , O muhteşem insana ait bazı detayları anlatmaya çalışacağım sizlere.

BİR MÜZEYYEN SENAR DOĞAR

Sevgili musiki dostlarım. Müzeyyen Senar 16 Temmuz 1918 pazartesi günü Bursa da doğar. Babası cerrah adıyla tanınan Mehmet Efendi annesi Zehra hanımdır. Çocukluğu Bursa da geçen Müzeyyen Senar ın başına iki önemli olay gelir.Birinde saçları yanar . Diğeri ise bir sabah uyandığında konuşamaz hale gelir. Kekemeliğinin izleri ise zaman zaman konuşmalarında hissedilir. Hatta 21 Haziran 2009 tarihli Sabah Gazetesinde Savaş Ay ( Mola ) yazısında Müzeyyen Senar ın ;
"Ben küçükken kekemeydim. Nazara geldim.Bir sabah kalktım kekemeyim. Pepeliyorum. Çok uzun süre geçmedi. Sadece şarkı söylerken düzgün çıkıyor.Bir şey isteyeceğim zaman mecburen şarkı söyleyerek istiyordum anlaşılsın diye.Hicaz melodiyle tuzluk istiyordum annemden. Sonra yine ansızın açıldı dilim. Şimdi çocukluk günlerime döndüm pepeliyorum" dediğinden söz eder.

ŞARKILARA RUHUNU KATAR


1932 yılında Osman Nihat Akın ;
Akşam Güneşi Kalkmalı ,Saçlara Güller Takmalı,
Menekşeler Giyinerek,Durgun Sulara Bakmalı,
İsimli şarkısını ilk defa Kemal Niyazi Seyhun a geçerken Müzeyyen Senar da oradadır. Osman Nihat Akın şarkıyı biraz da saygısından ve utancından güçlükle tamamlar. Gerisini Osman Nihat Akın şöyle anlatır:

Müzeyyen Senar o sırada on üç yaşlarındadır ve ke-ke-le-ye-rek ;
-Bu-bu-bunu ben okuyuvereyim der. Hoppala ! Daha şarkıyı doğru dürüst ben okuyamıyorum.Plak mısın be mübarek ! Osman Nihat Akın 1951 yılında Radyo Haftası Dergisine yazdığı bir gerçek ile durumu daha iyi ifade etmektedir.Müzeyyen Senar ın bir şarkıyı öğrenmesi için bir defa duyması yeterlidir.Nitekim dönemin en ünlü saz ustası Şerif İçli ; Müzeyyen papağan gibidir deyince , Şükrü Tunar ve Selahattin Pınar itiraz eder ve ‘ Papağan duyduğunu aynen tekrarlar, ama Müzeyyen Senar duyduğu şarkıya ruhunu katar derler ve bundan sonra papağan lafı bir daha ağza alınmaz.(5)

RADYO İLE TANIŞMA

Müzeyyen Senar henüz 14 yaşında iken Üsküdar Musiki Cemiyetine kaydolur.Oradan da Şark Musiki Cemiyetine geçer.Bir süre orada eğitim gördükten sonra, Ondaki farklılığı gören hocaları , kemençe üstadı Kemal Niyazi Seyhun bey ve udi Hayriye Örs hanım O nu okuldan alarak özel olarak eğitmeye başlarlar. Güçlü bir sese sahip olan Müzeyyen Senar ın ünü yayıldıkça , Hafız Sadettin Kaynak,Selahattin Pınar,Lem i Atlı,Mustafa Nafiz Irmak gibi devrin en önemli üstadları O na dersler verir ve besteledikleri eserleri ilk olarak onun sesinden dinlemek isterler.Örneğin;Selahattin Pınar ,babasının ölümü üzerine bestelediği ;

Gecenin matemini,aşkına örtüp sarayım,
Gittin artık seni ben nerde bulup yalvarayım ,
Şimdi ben tıpkı şifasız kanayan bir yarayım….

İsimli şarkısını ilk defa Müzeyyen Senar la geçmek ister ve annesi ile birlikte onları evine davet eder.Eve vardıklarında kapıyı Afife Jale açar ,daha sonra Selahattin Pınar tanburunu ve notaları alıp gelir.Notaları Müzeyyen Senar a verir. Müzeyyen Senar bir müddet çalışır ve hazırım der.İcrası çok farklıdır.Selahattin Pınar çok şaşırır ama çok da mutlu olur.
Müzeyyen Senar ın hocası Hayriye Örs hanım , bir gün O nu alır ve İstanbul Radyosuna götürür.Burada da icrası çok beğenilir.Her perşembe günü Kemal Niyazi Seyhun bey ile radyoda şarkı söylemeye başlar ve program başına beş lira ücret alır. Bir süre sonra ünü daha da artar.Müzeyyen Senar ı dinleyenler arasında ,İstanbul un en önemli müzikhollerinden biri olan 10.Yıl Belvü Gazinosu nun sahibi İbrahim Dervişzade de vardır ve gazinonun 1933 yılının yaz sezonunun Yıldızlar Programına Müzeyyen Senar ı da dahil eder.Yevmiyesi on liradır.Yaşı müsait olmadığı için büyütülür.İlk sahne tecrübesi olmasına rağmen ,o zamanın kurallarına aykırı olarak ,en son sahneye ve sazlarla birlikte tek başına çıkacağını ifade eder.Aksi halde teklifi kabul etmeyeceğini söyler.Herkes şaşırmıştır,O güne kadar böyle şey duyulmamıştır. Ama İbrahim bey akıllıdır ve hemen kabul eder. Böylece ilk defa solist olarak sahneye çıkan sanatçı olur.(5)

İLK EŞ; ALİ SENAR
Müzeyyen Senar daha sonraki yıllarda İstanbul un başka ünlü gazinolarında da sahne alır. Hatta Antalya da, İzmir Fuarında,Eskişehirde programlar yapar.Eskişehir Porsuk Bahçesinde program yapıp, Porsuk Otelinde kaldığı dönemde ,otel müdürü ise Ali Senar dır.Ali Senar çok yakınen onlarla ilgilenir. Eskişehir deki program bitince İstanbul a dönerler.Bir gün radyodaki programından dönerken , Eskişehir de bıraktığı Ali Senar ı karşısında bulur.
-Ali bey siz İstanbul da ne yapıyorsunuz der ?
Ali bey ise ona aşık olduğunu, evlenmek istediğini ve dayanamayıp bunun için geldiğini söyler. Evlenirler.Müzeyyen hanımın , Dombayoğlu olan soyadı artık Senar dır.

İlk plak doldurması da bu döneme rastlar . On plak için üç yüz liraya şirket ile anlaşır. Taş plağa okuduğu ilk şarkı ; Yesari Asım Ersoy un ;
Ümitlerim hep kırıldı,yarim artık gelmeyecek…. İsimli hüzzam şarkısıdır.
O nun yeteneği ,Cumhuriyetin Kurucusu ve Türk Sanat Müziğinin büyük hayranı Mustafa Kemal Atatürk ün de ilgisini çeker ve bir çok kez O nun huzurunda ,özel meclislerinde şarkılar okur. ( 1-2)

ATATÜRK ÜN HUZURUNDA

Müzeyyen Senar, Ali Senar la evlenmiştir, fakat Ali Senar işsizdir.Hamile olmasına rağmen sahnelere çıkmaya devam eder. 1936 yılının Aralık ayında kemani Nubar Tekyay , Müzeyyen Senar ın yanına gelir ve ;
-Hadi kalk kızım, saraya gidiyoruz.Reisi Cumhur Hazretleri bizi bekliyor der. Hemen hazırlanırlar. Yaver onları Atatürk ün huzuruna götürür.
Atatürk ün huzuruna Dolmabahçe Sarayı na gittiği ilk gün çok şaşkındır. Henüz 18 yaşındadır ve o kadar tanınmış bir sanatçı olduğundan emin değildir. Huzura ilk girdiğinde şarkı defteri yanındadır. Atatürk onu yanına oturtur ve şarkı defterini alır karıştırır. Ona sorar, “Kızım bu şarkıların hepsini biliyor musun? '' “Evet Efendim, '' der. Atatürk ondan, “Mani oluyor halimi takrire hicabım, '' şarkısını ister. Sonra devam ederler. Yaklaşık iki saatten sonra Atatürk masadan kalkınca, programın bittiğini anlar. Ama onun dikkatini çeken en önemli husus, Atatürk ün içtiği ucu yaldızlı sigara ve meze olarak kullandığı leblebidir.

Atatürk meyanlarda şarkıya eşlik eder.Sonra türkü ister. Atatürk ün Rumeli Türkülerini çok sevdiğini bildiğinden de genelde Rumeli Türküleri okuyarak programını bitirir.
Gecenin sonunda Müzeyyen Senar a yaver içinde yedi yüz lira bulunan bir zarf uzatır. O da tutar parayı kocasına verir. Eve döndüklerinde ise eşi ile aralarında kavga çıkar , kocası Onu kıskanmıştır. Sonunda bu evlilik biter.
Müzeyyen Senar Atatürk ün huzurunda beş defa şarkı söyler.İkincisi 1937 yılında Bursa Çelik Palas ta,üçüncüsü Bursa Merinos Fabrıkasının açılışında, dördüncüsü Ege Vapurundadır.Son defa ise 1938 yılının haziran ayında Savarona Yatındadır.

İKİNCİ EŞ; ERCÜMENT IŞIL
Müzeyyen Senar bir pazar Taşhan da oturan Vecihe Daryal ı ziyarete gidecektir.Otobüse biner, biletçiye bir lira uzatır ve Taşhan da ineceğini söyler.Biletçi bozuğu olmadığını söyleyince arkasındaki delikanlı on kuruş uzatıp bileti alır.Müzeyyen Senar arkasındaki bu iyi giyimli beye ( Ercüment Işıl ) bakar ve Taşhan da inince parasını bozdurup borcunu ödeyeceğini söyler.
Bir hafta sonra hocası Hayriye Örs hanımın kızı Nihal, Galatasaray Kulübünden Ercüment Işıl adında bir genci çok beğendiğini söyler. Müzeyyen Senar da Galatasaray Lisesinden Cihat isimli bir genci tanıdığını bu konuda kendisine yardımcı olabileceğini söyler. Bir gün dördü birden Orman Çiftliğine giderler. Birkaç ay sonra Müzeyyen Senar ,Nihal in mektubunu Ercüment e götürdüğünde , Ercüment mektubu okuduktan sonra yırtar atar ve ‘ Ben asıl seni seviyorum ‘ der.
Bir süre sonra Müzeyyen Senar , Ercüment Işıl ile dünyaevine girer.

Müzeyyen Senar Işıl yine gazino programlarına devam etmekte ayrıca çok sevip saydığı bestekarlara kavustuğu için de çok mutlu olmaktadır. Onlar da ilk şarkılarını Müzeyyen Senar Işıl ile ilk olarak geçmenin zevkini tadarlar. Bu arada gizli gizli Müzeyyen Senar Işıl a aşık olan bestekarlardan biri de Zeki Akif Ataergin dir. Bu aşkı bilen Necati Tokyay bu aşk için aşağıdaki güfteyi yazar.
Beni ateşlere salan o kapkara siyah gözler,
Beni çılgın gibi yakan o tatlı sözler,gülen yüzler,
Hayatımda sana kanmak nasip olmaz ise eğer,
Kapansın, perde çekilsin, cihan sensiz hiçe değer.

ÜÇÜNCÜ EŞ: TEVFİK HAMZA
Evliliklerinden yana şansı yaver gitmeyen Müzeyyen Senar a, günün birinde , kendisini sahnelerde görüp çok beğenen , Ankara daki Suudi Arabistan Büyükelçisi Tevfik Hamza aşık olur. Çok tereddüt eder. Ama sonunda 1953 de bu büyükelçiyle evlenir ve sahneleri bırakır. Diğer diplomat eşlerinin ‘ şarkıcıdan sefire ‘ olmaz sözleri, hor görmeleri, O nu çok üzer. Bunlarla birlikte basının da çok üzerlerine gelmesi, hoş olmayan yazılar yazmaları , Suudi Arabistan Elçiliğini telefon bonbardımanına tutmaları bardağı taşıran son damla olur ve bu evlilikte basının aşırı baskıları sonucu biter ve Müzeyyen Senar yeniden sahnelere döner.


O NU DİNLEMEK BÜYÜK MUTLULUK
Sevgili Hıncal Uluç ; 19 Ekim 1998 günkü Sabah Gazetesinde mutluluk hakkında şöyle der ; ..Mutluluk nedir ? diye sordum kendi kendime ve sonra da ; Torununun kızına şarkı söyleyen Müzeyyen Senar ı dinleme talihine ulaşan o salon dolusu insanın içinde olmaktır, diye yanıtlar. (3) Ben de ‘O nu hiç görmedim.Ama O nu defalarca defalarca …dinledim, dinliyorum.Bu nedenle ben de kendimi çok mutlu hissediyorum.


ORMANCI TÜRKÜSÜ
Çıktım Belen kahvesine baktım ovaya,
Bay Mustafa çağırdı,dam oynamaya,
Ormancı da gelir gelmez ,yıkar masayı,
Söz dinlemez ormancı,çekmiş kafayı,
Aman ormancı,canım ormancı,
Köyümüze bıraktın yoktan bir acı..

Müzeyyen Senar bu türküye başlamadan evvel, türkünün hikayesini kısaca şöyle anlatır:
-Bu zeybek Milas ın köy kahvesinde geçen bir hadisedir.Köy kahvesinin sahibi güzel bir kıza aşık olmuş,Ne çareki ağası O nu O na vermemiş,Sonunda delikanlıyı vurmuşlar,İşte bu öykü kısaca böyledir der ve türküye başlar.

Muğla yöresine ait olan ve son yıllarda bir çok sanatçının repertuarına aldığı ‘ Ormancı ‘ türküsüne konu olan ,olayın geçtiği , o yıllardaki adı Gevenes , şimdiki adı ise Çaybükü olan Köyde bulunan Belen Kahvesi , Muğla Valiliği tarafından, orijinal mimarisine uygun olarak restore ettirilmiş. Yörede çok sevilen ve çok söylenen Ormancı Türküsü de böylelikle ölümsüzleşmiş. (4 )


MÜZEYYEN SENAR A SAYGI GECESİ

Türk Musikisine tam 80 yıl emek vermiş,yaşayan efsanemiz Müzeyyen Senar için 15 Nisan 2012 Pazar günü , Cemal Reşit Rey Konser Salonunda , Türk müziğimizin duayeni Müzeyyen Senar a sağlığında hak ettiği değeri vermek ve O nun nezdinde Türk Sanat Musikimizi yaşatmaya çalışan tüm sanatkarlara vefa borcunu ödemek için bir konser gerçekleştirilecek.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Müdürlüğü tarafından , Radyo Alaturka nın organizasyonuyla gerçekleştirilecek konserde Müzeyyen Senar ın 80 yıl boyunca icra ettiği eserlerin bir bölümü değerli sanatçılar Eda Karaytuğ ve Bekir Ünlüataer tarafından seslendirilecek…


YAZARDAN NOT
Sevgili musiki dostlarım. Yazımın ilk başında Cumhuriyetimizin Divasını yazmaya çalışmak gibi büyük bir işe kalkıştığımdan bahsetmiştim. Gördüğünüz gibi O nu bir sayfaya sığdırmak ne mümkün... !
Ama sevgili Radi Dikici, Türk Müziğimizin Divası ile tam 4 yıl birlikte çalışmış ve bu çalışma sonunda, Müzeyyen Senar ın hayatını tüm detayları ile birlikte, tüm içtenliğiyle, tüm açık yüreklilikle "Cumhuriyet in Divası" isimli Biyografisinde yayınlamış. Kesinlikle bir solukta okunacak, Cumhuriyet Dönemine ışık tutacak fevkalade kıymetli bir eser. Fevkalade akıcılıkta bir kitap. Okumanız şiddetle tavsiye olunur.


KAYNAKLAR ;
1- http://sanat.milliyet.com.tr/80-sanat-yilinda-muzeyyen-senar-a-saygi-konseri- muzik/haberdetay/10.04.2012/1526470/default.htm?ref=milliyet_anasayfa
2-http://müzeyyen Senar-saklı kayıtlar ( Unıversal musıc )
3-http://tetrailetisim.com/muzeyyen-senar-sarkilara-ruhunu-katan-
4- http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/314258.asp
5-Radi Dikici- CVumhuriyet in Divası
6-Sermet Sami Uysal – Baki Kalan Bu Kubbede
          |                              

Birgül ÇETİN
Araştırmacı yazar
14 Nisan 2012 Cumartesi
Mesaj Gönder 11349




 Yorumlar
CAN ILE CANAN yorum yaptı... Yorum Ekleyin
Teşekkürler 18.03.2015

Bu biyografik yazı için teşekkür ederim. Maalesef bizde eski ile yeni arası köprüyü kuranlar eksiktir, pek bilmeyiz. Yazıdan istifade ettim ve bazı alıntılar yaptım kendi blog'umda: http://canilecananlar.blogspot.com.tr/2015/03/muzeyyen-senar_18.html

TURGAY YÜCEL... yorum yaptı... Yorum Ekleyin
SAYIN BİRGÜL ÇETİN..ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM.... 04.02.2015

ÇOK SEVEREK DİNLEDİĞİM SEVGİLİ BÜYÜĞÜMÜZ MÜZEYYEN SENAR HANIMEFENDİNİN,HAYATINI BİR ÇIRPIDA OKUDUM...KENDİSİNE HAYRANLIĞIM DAHADA ÇOĞALDI..HANGİ AŞAMALARDAN GEÇMİŞ,NASIL BİR HAYAT MÜCADELESİ VEREREK MÜZEYYEN SENAR OLMUŞ BİLGİ SAHİBİ OLDUM..KÜÇÜKLERİME SESİNİ TAKDİR EDERKEN,HAYATIYLA İLGİLİ AZDA OLSA ANEKTODLAR ANLATACAK OLMAM SEVİNDİRDİ BENİ...KENDİSİNE ALLAH, DAN ACİL ŞİFALAR DİLERKEN,GIYABINDA SAYGILARIMI İLETİRİM....

SERVET yorum yaptı... Yorum Ekleyin
Acaba hangisi ? 27.04.2012

Müzeyyen Senar; nev'i şahsına münhasır tavrı ve yorumuyla hakkında en çok konuşulan sanatçılarımızdan birisi olmuştur.Yorumu ve icra anlayışı birçok sanatçıyı etkilemiştir.Onun bu yorumu çok tartışılmış beğenenleri olduğu kadar eleştiren musikişinaslar da olmuştur.Sizi bilmiyorum ama ben beğenenlerdenim.Bizlere onu anlattığınız için teşekkürler.

NESLIHAN GÜNDÜZ yorum yaptı... Yorum Ekleyin
saygı ile anıyoruz 22.04.2012

Birgül Hanım böylesine saygı duyulacak bir sanatçıyı kaleminize alıp bize anlattığınız için teşekkürler...Ustalar hiçbirzaman unutulmaz.yüreğinize sağlık...

0SMAN KUNDUZ yorum yaptı... Yorum Ekleyin
yine yeni yeniden 16.04.2012

tek kelime harika eline kalemine saglık birgül abla.bize her yazında ruhumuzu okşayan güzellikler ögretip musikiye olan ilgi ve alakamızı 1 kat daha arttırıyorsun TEŞEKKÜRLER

BÜLENT OTUR yorum yaptı... Yorum Ekleyin
emeğine sağlık 15.04.2012

emeğine sağlık Birgül, yine harika, heyecanla okuduk...

TÜRK MÜZIĞI yorum yaptı... Yorum Ekleyin
Plaklar susmaz 15.04.2012

Müzeyyen Senar'a yorum yapmak ne haddime... Lakin...! Senar için şarkı söylemek bir varoluş biçimiydi.“Cumhuriyet’in Divası” Atatürkün huzurunda Şarkı okumuş Türk Müziğnin bütün güzeliğiyle ''Şarkılarla konuşan kadın'' denilen bu büyük sanatcı... Öyle bir sesti Müzeyyen Senar’ınki... İlk kez 1930’larda çınlamıştı; musiki cemiyetlerinde, radyo günlerinde, bahçe sinemalarında, gazinolarda, taş plaklarda... Deniz Kızı Eftalya’ların çağında; “Heybeli’de her gece mehtaba çıkılan” zamanda... Daha 12-13 yaşında, duru sesiyle herkesi büyülediği söylenir. Evet şimdi kimseyi tanımaz,hasta Şarkılarla konuşan kadın. Birgül Hanım Tekrar kaleme almanız ,yad etmeniz çok güzel. Teşekkürler... mercan'ca

ARZU PıNAR AVCI yorum yaptı... Yorum Ekleyin
Cumhuriyetimizin Bbşarılı yorumcusu...Müzeyyen SENAR 15.04.2012

Birgül hanım, Müzeyyen SENAR gerçekten çok başarılı yorumcularımızdan bir tanesi...her zaman l Müzeyyen Senar'ı büyük bir keyifle dinlediysem...yazılarınızı da bir o kadar keyifle takip ediyorum.... Başarılarınızın devamı dileklerimle, Sevgiler...

Yusuf YAVUZ
Yazara Mesaj gönderin
İMAR AFFI GELECEĞE İHANETTİR!

Şebnem Başdere ORMAN
Yazara Mesaj gönderin
TURİZMDE KÜLTÜRLERARASI İLETİŞİM

Hüsnü GÜMÜŞ
Yazara Mesaj gönderin
ÜLKEMDEN YANSIMALAR: DEVLET FOTOĞRAF YARIŞMASI

Kemal ŞENDİKİCİ
Yazara Mesaj gönderin
EMNİYET KEMERİNİN FENDİ, ERİK DALINI YENDİ

Dilara Bahtiyar SARI
Yazara Mesaj gönderin
'ANTALYA'NIN SAĞLIK TURİZMİ: POTANSİYELİ, ZORLUKLARI, HEDEFLERİ

Nilgün ATAR
Yazara Mesaj gönderin
REHBER İN AŞAĞI..! İŞTE SEKTÖR GERÇEKLERİ...

Asil S. TUNÇER
Yazara Mesaj gönderin
BAKSI MÜZESİ

Uzm.Dr. Sinan İbiş
Yazara Mesaj gönderin
MEDİKAL TURİZMİN KÜRESEL EĞİLİMLERİ

Olay SALCAN
Yazara Mesaj gönderin
KAYIP ŞEHİR PETRA

Tüm Yazarlarımız
Koşe Yazıları RSS hizmeti


İslami Oteller
Otel Fiyatları


. . .