LALE VE NERKİS HANIMLAR

İki efsane ses...

Bu seferki yazımızın konusu, Cumhuriyet döneminde plak dolduran ilk kadın icracılardan olma özelliğine sahip iki müzisyen kardeş. Müziğimizin, unutulmaz, büyülü seslerinden, sesleriyle efsaneleşmiş iki İstanbul hanımefendisi. Geçmişin esrarlı tınıları. Taş plaklarını dinlerken bizleri geçmişin kuytuluklarına çeken hüzünlü tiz sesler. Genç kuşaklar isimlerini dahi bilmese de, Türk Musiki tarihinde çok önemli yerleri olan, arşiv değerlerinin ötesinde, taşıdıkları icra değerleri, hatta yorumlarıyla da ciddiye alınması gereken iki kardeş. Onlar Lale ve Nerkis hanımlar.


TÜRK MUSİKİSİNİN UNUTULMAZ İKİ EFSANE SESİ
Lale hanım 1896 da Selanik te doğar, şubat 1971 de İstanbul da vefat eder. Nerkis hanım 1895 de Selanik te doğar, 12 mayıs 1975 te İstanbul da vefat eder. Rumeli li bir ailenin kızlarıdır. Liseyi Selanik te bitirirler. Balkan Savaşı nın yol açtığı yıkımdan sonra aileleriyle İstanbul a yerleşirler. Kadınların adlarını gizleyerek plak doldurmak zorunda kaldıkları yıllarda, doldurdukları plaklarda Lale ve Nerkis takma adlarını kullanırlar. Lale hanımın asıl adı Lebibe İhsan Sezen, Nerkis hanım ın ki ise Neyyire İpekçi dir. Birlikte plak doldurdukları için adları da çoğu kez Lale ve Nerkis Hanımlar olarak birlikte anılırlar.



Lale ve Nerkis Hanımlar 1920'lerin başlarında, o yıllarda İstanbul'da yaşayan Petersburg Konservatuvarı öğretim üyesi Monçanova ve Paris Konservatuvarı hocalarından Madam Namer'den batı müziğinde piyano ve şan, udi Nevres Bey'den de Türk musikisi dersleri alırlar. Cumhuriyet döneminde plak dolduran ilk kadın icracılar arasında olan iki kardeş, 1928-1937 yılları arasında, çoğu udi Nevres, Tanburi Cemil in oğlu Mesut Cemil ve Nubar Tekyay ın sazları eşliğinde ilk plaklarını Pathe için yapsalar da, dünyanın en itibarlı firmalarından, Colombia ve Sahibinin Sesi ne ayrı ayrı 120 dolayında şarkıyı 78 devirli plaklara okurlar.

Bu plaklar, arşiv değeri taşımalarının yanında, taşıdıkları icra değerleri ve yorumlarıyla da ciddiye alınması gereken birer kaynak niteliğinde, ayrıcak piyasa üslubunun dışında, en ufak bir bayağılık bile taşımayan, çok temiz, çok soylu icralardır. Lale ve Nerkis Hanımlar hiç sahneye çıkmadılar, hiç radyolarda okumadılar. Sadece doldurdukları plaklarla tanınan kardeşler, zamanın musiki çevrelerinde büyük ilgi uyandırırlar ve tarzları ile de kendilerinden sonraki kadınların üzerinde büyük etki bırakırlar.


Lale ve Nerkis Hanımlar zamanın ünlü piyanisti Voskovi ile kemancı Zirkin eşliğinde batı musikisi plakları da doldururlar. Mezzosoprano ve soprano sesleriyle ve Türkçe sözlerle Türkiye de ilk defa plaklara opera aryalar ile liedleri başarı ile okurlar. Küçük kardeşleri Aliye Belkıs Hanım da (1905-1981) ayrıca Türk musiki plakları doldurur, 1940 lı yıllarda da İstanbul Radyosunda okur.

Lale ve Nerkis Hanımları musiki ile ilgilenip te tanımayan yok gibidir. İcralarında yer yer süslemeler olsa da, bu süslemeler hep zevk işidir, şarkılara kişilik kazandıran süslemelerdir, gırtlak süslemeleri değildir. Münir Nurettin in icra çizgisine, üslubuna yöneliş şeklindedir. Seslerinin ilahi güzelliği her zaman yâd edilecek iki harikadır. Lale ve Nerkis Hanımların birlikte doldurdukları plakları daha dikkatli dinlemek gerekir. Birlikte doldurdukları plaklar, sanki bir kişi tarafından okunmuşçasına bir uyum ve ses zenginliği gösterir. Her ikisi okurken dinlendiğinde sanki bir kişi okuyor zannedersiniz.


LALE VE NERKİS HANIMLAR-KALAN MÜZİK-ARŞİV SERİSİ
Lale ve Nerkis Hanımların plaklarından 25 tanesi, Kalan Müzik tarafından yıllar evvel CD ye aktarılarak müzikseverlere sunulur. CD ile birlikte sunulan kitapçıkta, Artaki Candan ın ‘ Lütfeyle güzel gel de benim gönlümü şâd et… " güfteli hicazkar şarkısından yola çıkılarak, değerli taş plakların stüdyolarda temizlenerek CD lere aktarılması ile ilgili meşakkatli süreç detaylı olarak anlatılır. Bu albüm Türk musiki arşivi bakımından son derece önemlidir.


LALE VE NERKİS HANIMLAR-GÜVERCİN MÜZİK
Lale ve Nerkis Hanımlar İsmail Dede Efendi, Hacı Arif Bey, Şevki bey gibi önceki dönemlerin bestekarlarına ait şarkılar icra ederler. Fakat daha çok Lem-i Atlı, Sadettin Kaynak, Selahattin Pınar, Artaki Candan gibi bestekarların şarkılarını ( belki de ilk olarak ) plağa okurlar. Türk kayıt tarihinin en değerli plakları arasında yer alan Lale ve Nerkis Hanımların plaklarından 17 tanesi Güvercin Müzik tarafından CD ye aktarılarak 2011 yılında müzikseverlere sunulur.



AÇIKLAMALAR
Arya : Operalarda tek kişi tarafından orkestra eşliğinde söylenen parça.
Lied : Kısa şiirler üzerine yazılmış ve genellikle piyano eşliğiyle söylenen şarkılar.

KAYNAKLAR
1-Lale-Nerkis Hanımlar-Kalan Müzik- CD+Kitapçık
2-Lale-Nerkis Hanımlar-Güvercin Müzik- CD+Kitapçık
3-http://yenisafak.com.tr/Pazar/?t=19.11.2011&i=350566

RESİMLER
-Google
MÜZİKLER
-Youtube
          |                              

Birgül ÇETİN
Araştırmacı yazar
13 Aralık 2013 Cuma
Mesaj Gönder 2839




 Yorumlar
KEMAL ÇETİN yorum yaptı... Yorum Ekleyin
çok güzel 17.12.2013

bizlere kıymetli sesleri tanıtman çok güzel.sazlardaki sadeligi dinleyin çok güzel.

ALI ÇETİN yorum yaptı... Yorum Ekleyin
Eskiden "SANATÇI" yetişirmiş. Şimdilerde "anatçı" yetişyor. 14.12.2013

Değerlerimizi yaşatma gayretinden dolayı kutluyorum kutluyorum ve kutluyorum.

BÜLENT OTUR yorum yaptı... Yorum Ekleyin
ne radyo ne tv ...gerçek sanatçılarmış. 14.12.2013

tarihin içinde sanatla yolculuk budur..çok akıcı..emeğinize sağlık...

HÜLYA BOSTANOĞLU yorum yaptı... Yorum Ekleyin
efsane sesler 14.12.2013

iki pırıl,pırıl efsane ses ,berrak ve alınan feyzin dinleyene ulaştığı nağmeler,ve emek vererek bize bu iki önemli kız kardeşi tanıtan sevgiliBirgül e bir kez daha teşekkürlerimi iletiyorum..sayesinde musiki bilgilerimiz artmakta,dilerim ki,bu güzel çabası değerini bulsun..sevgilerimle..

Yusuf YAVUZ
Yazara Mesaj gönderin
İMAR AFFI GELECEĞE İHANETTİR!

Şebnem Başdere ORMAN
Yazara Mesaj gönderin
TURİZMDE KÜLTÜRLERARASI İLETİŞİM

Hüsnü GÜMÜŞ
Yazara Mesaj gönderin
ÜLKEMDEN YANSIMALAR: DEVLET FOTOĞRAF YARIŞMASI

Kemal ŞENDİKİCİ
Yazara Mesaj gönderin
EMNİYET KEMERİNİN FENDİ, ERİK DALINI YENDİ

Dilara Bahtiyar SARI
Yazara Mesaj gönderin
'ANTALYA'NIN SAĞLIK TURİZMİ: POTANSİYELİ, ZORLUKLARI, HEDEFLERİ

Nilgün ATAR
Yazara Mesaj gönderin
REHBER İN AŞAĞI..! İŞTE SEKTÖR GERÇEKLERİ...

Asil S. TUNÇER
Yazara Mesaj gönderin
BAKSI MÜZESİ

Uzm.Dr. Sinan İbiş
Yazara Mesaj gönderin
MEDİKAL TURİZMİN KÜRESEL EĞİLİMLERİ

Olay SALCAN
Yazara Mesaj gönderin
KAYIP ŞEHİR PETRA

Tüm Yazarlarımız
Koşe Yazıları RSS hizmeti


İslami Oteller
Otel Fiyatları


. . .