750 YAŞINDAKİ ÇINAR AĞACI

Üç haftalık bir tatil için Bursa’ya gitmiştim.

Bursa da kaldığım bu süre içinde Osmanlı saltanatının ilk Başkenti olan bu güzel ve tarihi kentte ilk günden beri tohumdan boy atarak filizlenip gelişen ve günümüze kadar varlıklarını sürdürerek ulaştıran birçok kültür varlığının burada mevcut olduğuna şahit oldum. Şahit oldum diyorum çünkü Bursa da tarih o kadar çok cömert davranmış ki tarihi süreç içinde ve özellikle de orta çağdan itibaren yaklaşık 1000 yıllık süreden bu yana bütün birikimini günümüze kadar getirmiş ve şimdilerde sergilediği eserler insana huzur ve mutluluk vermektedir.

Ancak bu tarihi eserler sayesinde turizmin bu kenti ekonomik açıdan kalkındırdığını ve insanlarını zenginleştirdiğini söylemek mümkün değildir. Çünkü bu zengin tarihi duruma karşılık, Bursa nın mevcut sanayisi ve Uludağ gibi zengin farklı potansiyelleri Bursa yı daha çok ekonomik anlamda kalkındırıyor. Bursa daki zengin tarihi kültür varlıkları ise Bursa kent merkezine daha çok somut bir tarihi ve kültürel zenginlik katıyor.

Bu nedenle Bursa kent merkezi içindeki tarihi doku içinde insan yürürken kendini zaman tüneli içinde ve tarih sarmalı arasında ilerleyen seyyahların duyarlığında hissediyor olması tarihi sürecin burada ne kadar eskiye gittiğinin hayali içinde kalıyor. İnsan bu tarih hayali içinde daldığı düşüncelerden başka aklı ve fikri başkaca hiçbir şeyi kavramıyor olması harika bir durumdur diye düşünüyorum. Bursa daki üç haftalık tatil süresince Bursa yı tanıma anlamında yaptığım gezilerden başka Avukat yeğenime de Bursa dan kız istemenin mutluluğunu da yaşadığımı belirtmek istiyorum. Evet, Bursa kentinin zengin tarihi dokusu içinde yer alan ve kentin önemli simgelerinden biri olarak değerlendirilen ve yaklaşık 750 yaşında olduğu söylenen İnkaya Çınarı anıt bir eser olarak sit kapsamına alınmış ve günümüzde tescili yapılarak dokunulmaz bir kültür varlığı kategorisi içine alınmıştır.

Osmanlı Saltanatının bu yöreye geldiği ve Bursa nın fethi sırasında bu tepenin zirvesinde ekildiği tahmin edilen bu Çınar ağacı, o tarihten bu güne varlığını sürdürerek gelmiş olması insanları hayretler içinde bırakmaktadır. Çınar ağacının bu kadar uzun ömürlü olduğunu biliyordum ve çevremizde de bu konuda çok sayıda örneklerine rastladığımın farkında idim. Ancak ilk defa burada Bursa da İnkaya Köyünde gördüğüm bu çınar ağacının heybetli duruşu karşısında hayretler içinde kaldığımı belirtmek istiyorum. Osmanlı Saltanatının ilk dönemlerinde dikilmiş olan bu çınar ağacı şimdilerde de yörenin en diri çınar ağacı özelliğini taşıyor olması bu kente gelen her insanın merakına mazhar olmaktadır.

Bursa'nın merkez ilçesine bağlı olan İnkaya Köyü şimdilerde kentle birleşmiş ve bir mahalle olarak Osmangazi ilçesi sınırları içinde bulunmaktadır. Doğa harikası olan bu çınar ağacı işte bu İnkaya Mahallesinde Bursa-Uludağ yolu üzerindeki mahalle içinde kalmış bir tepenin zirvesinde olduğu için tepenin çevresi yerleşime açık olduğundan buraya çınar ağacını görmeye gelenler geceleyin Bursa kentini yüksekten seyretmenin doyumuna ulaşıyorlar. Kanımca İnkaya Mahallesi bu yaşlı çınar ağacı ve çevresinde bulunan tarihi eser harabeleri sayesinde ekonomik bağımsızlıklarını elde ederek zirve yapmışlardır.

İşte bu sayede burada bulunan gayrimenkuller paha biçilmez bir hale gelmiş olduğunu gördüm. Çünkü çınar ağacının gövdesinden fışkırarak uzanan dallar, metrelerce ilerleyerek kendisine sığınan insanlara sıcakta gölge olmuş bir durumda ve bir o kadar da ağırlaşmış bir vaziyette yorgunluğunu hemen ifade diyor. Yılların gövdesine yüklediği bu ağır yük altında kıvranmayı umursamayan bu yaşlı çınar, sanki ilk günkü gibi sonbahar mevsiminde dalları gazel dökerek yaprakları sararıp solmakta ve yere düşmektedir. İlkbaharda ise taze bir fidan gibi yeniden yeşererek yaşama gülümseyip merhaba demektedir. Her İlkbahar Mevsiminde yeni bir hayata başlayan ve 750 yıldır devam etmekte olan bu serüven, kimbilir daha kaç yıl devam edecek ve insanlar da bu çınarın serüvenine böylece şahit olacaktır.

Bursa Büyük Şehir Belediyesi bu çınar ağacının yorgun dalları altına kısmı takviye yaparak dalların kırılmasını önlemeye çalışmıştır. Çınar ağacının dalları altında birçok çay bahçesi, restoran, market, hediyelik eşya dükkânları bulunmaktadır. İnkaya Mahallesi sakinleri, yaptıkları el işlerini, bahçesinde ya da tarlasında yetiştirdiği meyve ve sebzeleri de bu yaşlı çınarın etrafında kurduğu tezgâhlarda satıyorlar. Bu yaşlı çınar, gövdesiyle ve çevresine sarktığı dallarıyla o kadar büyük bir alanı kaplamış ki herkese çevresinde uygun bir yer bulmasını sağlamış ve insanlar bu yaşlı çınarın cömertçe bahşettiği bu menfaatten faydalanarak ve hiçbir kira bedeli ödemeden bundan yararlanmayı öğrenmişlerdir. 15 metrelik gövde çevresi, 30 metreye yakın gövde boyu yüksekliği ve 50 metreyi aşkın uzunlukta olan dalları görenleri şaşkına çeviren bu tarihi çınarın, her bir dalının kalınlığı bile 4 metreyi bulmaktadır. 750 yıllık tarihiyle adeta Osmanlı İmparatorluğunun çıkış yaptığı ve diriliş dönemi ile yükselme ve gerileme dönemleri ile yıkılış ve Türkiye Cumhuriyeti dönemlerine tanıklık eden bu tarihi çınar, şimdilerde de çok yaygın bir hale gelmiş olan birçok bitkisel hastalıklarına karşı hastalanmadan varlığını sürdürmekte ve dimdik olarak ayakta durmaktadır.

Böylece bu görünümüyle en diri çınar ağacı özelliğini gururla taşımaktadır. Bütün heybetiyle adeta Bursa kentini kucaklaşmış olan bu çınar ağacı gövdesinde çok belirgin olarak izlenen yaş kıvrımları ve bu kıvrımlar arasından uzanan heybetli dallar için yazılmış olan küçük bir tarihçeyi hayat yaşlı çınar için ne kadar küçük ve anlamsız kaldığı hemen fark ediliyor. Çünkü bir insan için 70-80 yaş arası bir hayat kategorisi için kitaplar ve ciltler dolusu yaşam hikâyesi anlatılabilir.

Ancak karşımızda durmakta olan ve 750 yaşını tüketerek gelecek yılları da eskitmeye aday olan bu çınar ağacı için böyle küçücük bir hayat hikâyesi yazarak ağaç gövdesine bir plaka şeklinde yapıştırarak yaşını belirtmek inanın benim gibi birçok tarih şuurunda olan insanları üzmektedir. Kimbilir bu yaşlı çınar tarihi süreç içinde çevresinde yaşanmış olan ne badireler gördü, kaç imparatorluğun kurulmasına ve yıkılmasına şahitlik yaptı ve bu imparatorluk saltanatları içinde gerçekleşen entrikalar karşısında olup bitenleri hafızasına kaydedip bu güne kadar geldi.

Bütün bunları düşünmeden, bunlarla ilgili bir birçok kriter yapmadan bu yaşlı çınar ağacını iki satırlık bir plakayla yaşam hikayesini devşirip kesip atmak en azından tarih bilincine saygısızlıktır diyorum. Bursa Kentinin anıt ağaçları arasında en çok tanınanı olarak boy gösteren bu yaşlı çınarın, dünya ormanları içinde bulunan diğer ağaçlardan çok daha yaşlı olduğu gerçeği karşısında göğsümüzü kabartmamız gerekirken ve ona amacına uygun sahip çıkmamız gerekirken şu andaki görüntüsünde sahipsiz olduğu ve bundan dolayı boynunun bükük olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim.

Hoşça kalınız.
          |                              

Şehmus KARTAL
Kültür Uzmanı
19 Eylül 2015 Cumartesi
Mesaj Gönder 9659




 Yorumlar
YUSUF BEY yorum yaptı... Yorum Ekleyin
ağlayan çınarıda unutmayalım 12.05.2017

Bursa Osmangazi ilçesi sınırlarında ve şehre manzarası olan inkaya çınarının varlığını sayenizde öğrenmiş oldum.Cihan Devletinin kuruluş zamanlarında dikilmiş Ama bir türlü boynunu bükmemiş.Bursanın toprağına ve tarihine meftun olmuş.Belki de bu ulu çınarın varlığı bir işaret olarak tasavvur etmeliyiz. Türkiye Cumhuriyetinin ilelebet payidar kalacağının timsali olarak orada kalacak. Yüreğiniz ve gözlemleriniz dert görmesin.

Yusuf YAVUZ
Yazara Mesaj gönderin
MERMER OCAĞI RUHSATI VERİLEN ARAZİ GENETİK HAZİNE ÇIKTI!

Hüsnü GÜMÜŞ
Yazara Mesaj gönderin
AKOK MEVSİMİ AÇTI

Fatih KUTLU
Yazara Mesaj gönderin
MARDİN MİDYAT HASANKEYF 2

Kemal ŞENDİKİCİ
Yazara Mesaj gönderin
MARDİN KAPI HİÇ ŞEN OLMUYOR

A.Nejat Şardağı
Yazara Mesaj gönderin
HEORTOLOGİE

Cem POLATOĞLU
Yazara Mesaj gönderin
SAKLI CENNET ARTVİN

Nilgün ATAR
Yazara Mesaj gönderin
TURİZMİN GENÇ ROL MODELİ: SİDAL YAŞAR

Elif ÇALIŞKAN
Yazara Mesaj gönderin
HAYVANLARLA KONUŞABİLSEK NE GÜZEL OLUR

Olay SALCAN
Yazara Mesaj gönderin
TEOS Yorum VAR !

Şebnem Başdere ORMAN
Yazara Mesaj gönderin
IBO KONSTANZ GÖLÜ FUARI VE KAPANIŞI Yorum VAR !

Tüm Yazarlarımız
Koşe Yazıları RSS hizmeti




. . .