Çevre - Doğa

Olimpos’ta ‘yok’ denilen kalıntıları yürüyüşçüler buldu

Yetkililerin “sondaj yapıldı, arkeolojik esere rastlanmadı” dediği Olimpos’ta yürüyüşçüler poligonal duvarlar, zeytin sıkma teknesi, kaya platformu ve çok sayıda seramik kalıntısı tespit etti. İşte Gazeteci Yazar Yusuf Yavuz’un, Olimpos ile..

Olimpos’ta ‘yok’ denilen kalıntıları yürüyüşçüler buldu

Yetkililerin “sondaj yapıldı, arkeolojik esere rastlanmadı” dediği Olimpos’ta yürüyüşçüler poligonal duvarlar, zeytin sıkma teknesi, kaya platformu ve çok sayıda seramik kalıntısı tespit etti. İşte Gazeteci Yazar Yusuf Yavuz’un, Olimpos ile ilgili geniş yankı uyandıracak haber dosyası..

Yusuf Yavuz-turizmhaberleri.com- Antalya

Antalya’nın Kumluca ilçesine bağlı Yazır Mahallesi sahilinde bulunan dünyaca ünlü Olimpos antik kentinin bulunduğu bölgede Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca onaylanan koruma imar planında son askı süresinin dolmasına bir hafta kala alanda arkeolojik kalıntılar ortaya çıktı. 1990’lardan itibaren 2. Derece arkeolojik sit alanında yoğun bir kaçak yapılaşmaya maruz kalarak bugün yaklaşık 4 binden fazla yatak kapasitesine ulaşan Olimpos’ta özel mülkiyete ait olan vadi içindeki arazilerin sit derecesi 2’den 3’e düşürülmüş ve bu alana yönelik koruma imar planı hazırlanmıştı.

2017’de koruma kurulunca da onaylanan sit derecesinin düşürülmesi için alanda çok sayıda sondaj yapıldığı ve arkeolojik buluntuya rastlanmadığı açıklandı. Ancak sit derecesi düşürülen bölge içinde kalan ormanlık alanda yürüyüş yapan yürüyüşçülerin tespit ettiği arkeolojik kalıntılar, bu alanda yeniden bilimsel çalışma yapılmasını gerektirecek nitelikte. Koruma amaçlı imar planında ‘ekolojik pansiyon’ niteliği verilen parsellerin de içinde olduğu bölgede tespit edilen arkeolojik kalıntıların tescilli olup olmadığı konusunda yetkililerin açıklama yapması bekleniyor.

Çıralı ve Olimpos havadan görüntü (Nezih Başgelen arşivi)

OLİMPOS ANTİK KENTİ, SADECE BUGÜNKÜ ÖREN YERİ İLE SINIRLI DEĞİL

Olimpos’ta tespit edilen arkeolojik kalıntılar arasında antik döneme ait olduğu düşünülen poligonal duvarlar, zeytinyağı/şarap teknesi ve kaya platformu yer alıyor. Olimpos antik kentine ait yerleşimlerin bugün kazıların sürdüğü sahildeki ören yeri ile sınırlı olmadığını dile getiren uzmanlara göre kentin hâkimiyet alanı Phaselis ile Adrasan arasındaki bölgeyi kapsıyordu. Bu alan bugünkü Finike ya da Kemer ilçe merkezlerinden daha geniş bir araziye işaret ediyor. Konuyla ilgili görüşüne başvurduğumuz uzmanlar, kalıntıların bulunduğu bölgede kapsamlı bir bilimsel çalışmalar yapılması gerektiğini belirtirken ayrıca sit derecesinin düşürülmesi amacıyla yapılan sondajlara ait raporların kamuoyu ile paylaşılması gerektiğini dile getiriyor.

Olimpos antik kentinin antik çağda kapsadığı alan yaklaşık olarak böyleydi

1972’DE MİLLİ PARK, 1990’LARDA İSE KAÇAK YAPILAŞMA ÜSSÜ OLDU

Antalya’nın en tanınan ören yerlerinden biri olan Olimpos antik kenti, özellikle yaz aylarında on binlerce ziyaretçiyi ağırlıyor. Ancak sahilde yer alan Olimpos ören yerinin iç kısmındaki vadi, 1990’lı yıllardan itibaren yoğun bir yapılaşmaya sahne oldu. Bu yapılaşmanın nedeni, bölgenin doğal ve tarihi varlıklarının yarattığı cazibe. 1972 yılında Olimpos Sahil Milli Parkı adıyla koruma altına alınan bölgenin ana kaynak değerlerinden biri olan antik kentte, yapıların yoğun olduğu sahil kesimi ‘ören yeri’ niteliği verilerek 1. Derece arkeolojik sit alanı ilan edildi. Vadi ve orman içlerindeki kısım ise 2. Derece arkeolojik sit olarak korumaya alındı.

TATİL KÖYÜNDEN DAHA FAZLA YATAĞA SAHİP KAÇAK TESİS VAR

Bir yandan ören yerinde arkeolojik kazılar ve araştırmalar sürerken diğer yandan da antik kentin olduğu vadi tatilcilerin vazgeçilmezi oldu. “Ağaç evler” olarak ünlenen vadide, yetkililerin açıklamasına göre 2385 bungalov yapı tespit edildi. Yerel işletmecilerin verdiği bilgiye göre de Olimpos’ta bugüne kadar kayıt dışı, yani “kaçak” olarak tanımlanan 4 binin üzerinde yatak kapasitesi bulunuyor. Yasal olarak II. Derece arkeolojik sit alanlarında imara dayalı inşaat faaliyetlerine izin verilmemesi, Olimpos’taki kaçak yapılaşmaya yıllarca göz yumulmasına, bazı işletmelerdeki yatak sayısının ise kimi tatil köyü ve 5 yıldızlı otellerle yarışacak konuma ulaşmasına neden oldu. Altyapısız, kanalizasyonsuz ve plansız şekilde büyüyen yapılaşma bugün Olimpos’u Türkiye’nin “en büyük kaçak tatil köyü” haline getirdi.

Sit derecesi düşürülen vadi içindeki alan mevcut kaçak yapılaşmaların olduğu bölgede bulunuyor_

İMAR PLANI YAPMAK İÇİN SİT DERECESİNİN DÜŞÜRÜLDÜ

Artık yönetilemeyen bir sorun haline dönüşen Olimpos için girişilen çözüm arayışları, alanda bir imar planı yapılabilmesi için sit derecesinin düşürülmesini gündeme getirdi. Bu amaçla yapılan çalışmaların ardından vadi içindeki ağaç evlerin ve pansiyonların bulunduğu parselleri kapsayan toplam 24 hektarlık alanın sit derecesi 2’den 3’e düşürüldü. 2017 yılında koruma kurulu tarafından da onaylanan sit derecesi düşürülmesi girişiminin ardından ise kaçak yapılaşmanın olduğu bölge için koruma amaçlı imar planı hazırlandı. Geçtiğimiz Nisan ayında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın da onayladığı imar planı, yetkililerin açıklamalarına göre alandaki kaçak ve plansız yapılaşmanın önüne geçmeyi ve daha sağlıklı bir turizm hizmeti verebilmeyi amaçlıyor.

Olimpos’ta buluntuların tespit edildiği bölge

BAKAN ERSOY ‘YAPILAŞMAYA İZİN VERMEYECEĞİZ’ DEDİ

Ancak Antalya’daki meslek odaları ve sivil toplum örgütleri Olimpos’ta sit derecesi düşürülerek yapılan imar planının, kaçak yapılaşmayı meşrulaştıracağını ve zamanla yapılaşma baskısını artıracağını savunuyor. Konunun ülke gündeminde de tartışmalara neden olmasının ardından açıklama yapan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Olimpos’un yapılaşmasına izin vermeyeceklerini dile getirirken sit derecesi düşürülen alanlarda sondaj yapıldığını ve herhangi bir kalıntıya rastlanmadığını savundu. Bakan Ersoy, kamuoyunun rahat olması için sit derecesi düşürülen alanlarda yeniden bir inceleme yapılması talimatı verdiğini de açıklamıştı.

Yürüyüşçülerin Güzergah İşareti

OLİMPOS KAZI BAŞKANI UÇKAN: ‘81 NOKTADA SONDAJ YAPILDI’

Yaşanan tartışmaların ardından Anadolu Ajansı’na bir demeç veren Olimpos Kazı Başkanı Prof. Dr. Yelda Olcay Uçkan ise hazırlanan koruma amaçlı imar planının arkeolojik veri barındırmadığı belirtilen ve sit statüsü değiştirilen 24 hektarlık alanda uygulanacağını dile getirdi. Bölgenin jeoradar sistemiyle tarandığını anlatan Uçkan, şunları dile getirdi: “Olimpos Antik Kenti’nde 36 parselde 81 noktada sondaj çalışması yapıldı. Buradan çıkan sonuçlara göre rapor hazırlanıp, koruma kuruluna iletildi. Kurul üyeleri de o raporlar doğrultusunda belirli bir alanın 3. derece sit alanı olmasına karar verdi. Yani bu karar masa başında alınmış değil.”

Olimpos 25 binlik çevre düzeni planında sit alanlarının son hali

OLİMPOS’TA ‘YOK’ DENİLEN KALINTILARI YÜRÜYÜŞÇÜLER BULDU

Olimpos için hazırlanan koruma amaçlı imar planı, bir ay süreyle hem Antalya’da hem de Kumluca ilçesinde askıya çıkarılmıştı. Antalya’daki meslek odaları ve Baro, planla ilgili itirazlarını iletti. Olimpos için hazırlanan planın Antalya’daki askı süresi 28 Mayıs’ta doldu. Kumluca Belediyesi’ndeki askı süresi ise 8 Haziran’da dolacak. Ancak son askı süresinin dolmasına yaklaşık bir hafta kala Olimpos’taki ormanlık arazide yürüyüş yapan yürüyüşçüler bazı arkeolojik kalıntılara rastlaması, gözleri yeniden bölgeye çevirdi.

Poligonal duvar

POLİGONAL DUVAR, ZEYTİN SIKME TEKNESİ VE KAYA PLATFORMU

Sit derecesi 2’den ‘3’e düşürülen ve koruma amaçlı imar planı sınırlarında kalan 24 hektarlık arazinin içindeki bölgede tespit edilen kalıntılar, yetkililerin “arkeolojik kalıntıya rastlanmadı” açıklamalarını akıllara getirdi. Olimpos Ören yerinin güneybatısındaki arazide tespit edilen arkeolojik kalıntılar arasında poligonal duvar yapılarının da bulunması dikkat çekiyor. Geç Roma dönemine kadar kullanıldığı bilinen çokgen formlu iri taşlarla harçsız olarak örülen duvar kalıntıların çevresinde ise çok sayıda seramik parçası görüldü.

Kaya platformunun ne amaçla kullanıldığı çevresinde yapılacak bilimsel çalışmadan sonra kesinlik kazanacak

ANTİK ÇAĞA AİT DEVŞİRME MALZEMELER VE MİMARİ PARÇALAR

Parsel kayıtlarına göre 110 ada içerisinde ve imar planına konu edilen arazide yer alan bölgede, yakın 20 yüzyıl yapılarında kullanılmış antik döneme ait devşirme mimari parçalar ve yapı bloklarıyla antik döneme ait olduğu düşünülen kayadan oyulma zeytinyağı ve şarap teknesi işlevi tam olarak bilinmeyen yekpare bir kaya platformu tespit edildi. Aynı bölgede ayrıca antik dönemde zeytinyağı ya da şarap işliklerinde kullanılan baskı aletinin kolunun yerleştirildi bir niş görülmesi de dikkat çekti. Söz konusu kalıntıların tespit edildiği bölge, koruma amaçlı imar planında “ekolojik pansiyon” niteliği verilen parsellerin olduğu alanda yer alıyor. Bu kalıntıları fark eden yürüyüşçüler, tescilli olup olmadıkları konusunda yetkililerin açıklama yapmaları gerektiğini dile getirdi.

Zeytin ya da üzüm Ezme Teknesi

ALANDA BİLİMSEL ÇALIŞMA YAPILARAK RAPORLAR AÇIKLANMALI

Olimpos antik kentine ait yerleşimlerin bugün kazıların sürdüğü sahildeki ören yeri ile sınırlı olmadığını dile getiren uzmanlara göre kentin hâkimiyet alanı Phaselis ile Adrasan arasındaki bölgeyi kapsıyordu. Bu alan bugünkü Finike ya da Kemer ilçe merkezlerinden daha geniş bir araziye işaret ediyor. Bugün pek çok antik kentte sadece görünür alandaki kalıntıların olduğu bölgeler ‘ören yeri’ statüsüyle korunabilirken, kentlerin kırsal yerleşimleri olan köyler, inanç ve savunma yapıları ile çiftlik yapıları ise adeta korumasız bırakılıyor. 150’den fazla antik kente sahip olduğu belirtilen Antalya’da ören yeri statüsü verilen sadece 18 antik kent bulunuyor. Konuyla ilgili görüşüne başvurduğumuz uzmanlar, çok önemli olduğu belirtilen kalıntıların bulunduğu bölgede öncelikle kapsamlı bir yüzey araştırması yapılması gerektiğini belirtirken ayrıca sit derecesinin düşürülmesi amacıyla yapılan sondajlara ait raporların da kamuoyu ile paylaşılması gerektiğini dile getiriyor. Koruma Bölge Kurullarının aldığı, özellikle tartışmalı konulara ilişkin kararların kamuoyu ile paylaşılması gerektiğine işaret eden uzmanlar, bakanlığın yalnızca tanıtım politikalarına yönelik değil, aynı zamanda kültür varlıklarının korunmasına yönelik konularda da kamuoyunda oluşan endişeleri giderecek açıklamalar yapmasının sağlıklı olacağını savunuyor.

eşik taşı olduğu düşünülen bir mimari parça
Ezme (öğütme) taşı
Ezme Teknesi
Tarım teraslarından biri
Olimpos Platform
Olimpos Platform
Seramik kalıntıları
Olimpos Yapı Kalıntısı

 

İmar planı ve kalıntıların bulunduğu bölge

 

 

 

 

 

 

YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)

ÜYE GİRİŞİ

KAYIT OL